depresja-u-dzieci.jpg

Ciemno, ciemniej. Dzieci w piekle depresji

 
Depresja u dzieci. Pierwsze pytanie jakie ci się nasuwa brzmi zapewne: Serio? To nawet dzieci to mają? I albo wypowiadasz to zdanie z lekkim przerażeniem, ukrytą obawą i troską, nawet zdziwieniem, albo pod tym pytaniem ukrywa się kpina, powątpiewanie i sarkazm jakoby depresja nie była chorobą a co najwyżej fanaberią matek, które nie radzą sobie z własnym dzieckiem.

Wybór należy do ciebie. Obiecaj mi tylko jedno – przeczytaj to co poniżej. Proszę.

 
 
depresja-u-dzieci.jpg
 
 

Zapraszam cię na wywiad. Nie byle jaki. Moim gościem jest Sylwia, psycholożka i autorka bloga Dom Na Ciepło. Skupiłyśmy się na depresji dziecięcej, która jest często tematem tabu zarówno wśród rodziców, nauczycieli, nawet pediatrów.

Sylwia, dziękuję Ci za czas i udzielone odpowiedzi. Wielu z nas ten wywiad przybliży istotę choroby jaką jest depresja. A dziecięca depresja to… No właśnie czym jest? Przekonaj się.

 
 

Mynio: Czy to prawda, że depresja dotyka nawet dzieci?
Sylwia: Niestety tak. Ta choroba może dotknąć ludzi w każdym wieku.

 

M: Czy jest jakaś minimalna granica wieku od kiedy dzieci mogą zachorować?
S: Mówi się nawet o depresji niemowlęcej. Nie słyszałam chyba tylko o płodowej… Depresja to poważne zaburzenie nastroju, a emocje jak wiadomo, są naszą częścią już od samego początku życia.

 

M: Jak wiele dzieci cierpi na depresję?

S: To zależy od wieku. Według badań WHO mniej niż 1% przedszkolaków przejawia symptomy depresji, 2% uczniów podstawówki i aż 4-8% dzieci w wieku 13-18 lat. Im dziecko jest starsze tym większe prawdopodobieństwo, że zachoruje.

 
 
depresja-u-dzieci.jpg
 
 

M: Czy depresja dzieci różni się od depresji dorosłych?

S: Co prawda kryteria stwierdzenia depresji są w obu grupach podobne, ale można wychwycić pewne niuanse w obrazie depresyjnego dziecka i depresyjnego nastolatka.

 

M: Jak depresja objawia się u młodszych dzieci a jak u nastolatków?

S: U każdego może wyglądać to inaczej, ale jest pewien ogólny rys objawów. Młodsze dzieci, czyli te które jeszcze nie weszły w etap dojrzewania budzą wrażenie chorego, wydają się poważniejsze niż ich rówieśnicy, tracą spontaniczność. Często rodzice błądzą po lekarzach, bo widzą, że z ich pociechą jest coś nie tak. Szukają przyczyn w chorobie ciała. Dzieci z depresją są płaczliwe, szybko się nudzą, szybciej frustrują – więc częściej też mogą reagować agresją. Ta agresja to w ogóle skomplikowana diagnostycznie sprawa, a ludzie nierzadko doklejają łatkę „łobuz” bez wgłębienia w przyczyny niepożądanych zachowań.

U młodzieży depresja również może być pomylona z chorobą ciała, doszukuje się też problemów wychowawczych, demoralizacji, zaburzeń zachowania, buntu… Bo taki nastolatek często zachowuje się przekornie, ryzykownie, agresywnie w stosunku do siebie lub otoczenia. Jego wyniki w nauce i dotychczasowe kontakty z rówieśnikami ulegają pogorszeniu. Może być wyrażana nienawiść do siebie i innych, mogą pojawić się zmiany w ubiorze, ucieczki z domu, wagary. Młody człowiek chorujący na depresję jest nadwrażliwy na krytykę, izoluje się. Bardzo ważnym ostrzeżeniem, które zawsze trzeba brać na serio, jest mówienie o samobójstwie. Bo depresja może do niego prowadzić.

 

M: Jakie sygnały powinny dać rodzicom do myślenia?

S: Rodzice powinni bacznie przyglądać się nie tylko zdrowiu fizycznemu ale i nastrojowi dziecka. Nasilające czy często pojawiające się emocje takie jak złość, lęk, smutek, powinny wzbudzać czujność dorosłego. Ważnymi wskazówkami są też problemy ze snem, koncentracją uwagi, niechęć do podejmowania różnych form aktywności (nawet tych przyjemnych jak sport czy zabawa), pogarszające się kontakty z rówieśnikami, złe traktowanie siebie samego.

 

Czy istnieją jakieś znane i uniwersalne przyczyny wystąpienia depresji u dzieci i młodzieży? Jakie są przyczyny?

S: Coś może być punktem zapalnym, ale nie nazwałabym tego bezpośrednią przyczyną. To w jaki sposób ktoś radzi sobie z problemami, czy ma wokół siebie wsparcie, co myśli na swój temat… – te wszystkie elementy są cegiełkami budującymi naszą „twierdzę odporności” na depresję. Jeśli u kogoś są nietrwałe to nawet najmniejszy wiatr wiejący w nieodpowiednim momencie przewróci pozornie stabilny budynek…

 

M: Genialnie to zobrazowałaś. A jak rodzic może pomóc własnemu dziecku?

S: Jeżeli podejrzewamy depresję to konieczna jest wizyta u specjalisty. Najlepiej gdy jest to psychiatra i psycholog. Depresja to choroba i nieleczona pogarsza komfort życia. O swoich obawach możemy powiedzieć lekarzowi pierwszego kontaktu, wtedy on udzieli informacji jak uzyskać pomoc, gdzie odszukać najbliższą placówkę. Warto skonsultować się chociażby dla samego wykluczenia i własnego spokoju.

 

M: Jakie są czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania dziecka na depresję.

S: Wszelkie sytuacje stresowe dla dziecka (nawet te, które nam wydają się być neutralne czy wręcz przyjemne), przemęczenie fizyczne, brak wsparcia wśród bliskich, nieumiejętność radzenia sobie z problemami, błędne przekonania na temat siebie czy otoczenia, niska samoocena. Niestety, ale też mówi się o predyspozycjach genetycznych. Wcześniejsze epizody depresji również zwiększają prawdopodobieństwo ponownego zachorowania.

 

M: Czym się kierować przy wyborze specjalisty (psychologa/psychiatry)?

S: Powinna być to osoba zajmująca się problemami dzieci i młodzieży, z doświadczeniem, kursami w tym kierunku. Psycholog w rozmowie musi odpowiadać nam i naszemu dziecku. Jeżeli nie będziemy czuć się dobrze w kontakcie z nim to i terapia nie będzie skuteczna.

 

M: Czy rodzice mogą być obecni w trakcie całej wizyty? Mogą zostać wyproszeni?

S: Warunki spotkań są ustalane na początku terapii i to również można obgadać. Rodzic ma prawo być przy dziecku, ale czy to w tym przypadku pomaga? Każda dodatkowa osoba w gabinecie burzy atmosferę intymności, która warunkuje otwarcie się. Rodzic powinien być informowany o przebiegu terapii, wspólnie z dzieckiem można ustalić co będzie przekazane. To taki złoty środek w tym wszystkim… Chyba że jest to terapia rodzinna – wtedy obecność rodziców jest konieczna na każdej sesji.

 
 
depresja-u-dzieci.jpg
 
 

M: Co może zalecić lekarz? Czy przepisze dziecku leki?

S: Lekarz głównie zajmuje się farmakoterapią, a lekarstwa są przepisywane także dzieciom. Może również dać zalecenia związane z prowadzonym przez chorego trybem życia. Lekarze psychiatrzy często współpracują z psychologami oraz psychoterapeutami. Proponują podjęcie terapii opartej na rozmowie, bo zdają sobie sprawę ze złożoności problemu i jej skuteczności. A problemem są tu myśli i przekonania, które odzwierciedlają się w emocjach i zachowaniu.

 

M: Jak wygląda terapia dziecka, nastolatka z depresją?

S: Są różne podejścia terapeutyczne, różne formy pracy. Mi bliskie jest podejście systemowej terapii rodziny i terapii poznawczo-behawioralnej. Uważam, że ważne są spotkania nie tylko z dziećmi, ale też konsultacje dla rodziców. Nie możemy odseparować depresji dziecka od całości funkcjonowania rodziny. Im chory jest młodszy, tym więcej spotkań i wskazówek potrzebnych jest dla rodziców, by poprzez swoje oddziaływania wychowawcze wpływali na poprawę samopoczucia ich pociechy. U starszych dzieci, mających większy wgląd w siebie, można pracować analizując myśli. Ich świadomość pozwala lepiej zrozumieć siebie, wpłynąć na emocje i zachowanie. Ważna jest też sama edukacja na temat depresji – sprawy poznane wydają się być mniej straszne.

 

M: Zdecydowanie, wiedza zmniejsza strach. A do czego może prowadzić nieleczona depresja?

S: Nieleczona trwa dłużej, częściej dochodzi do nawrotów. Z depresją współwystępować mogą też inne problemy: zaburzenia lękowe, uzależnienia, zachowania ryzykowne. To jak z nieopłaconymi rachunkami – odkładamy je w kąt, ale prędzej czy później dają o sobie znać, czasami możemy popaść w poważne tarapaty. Najbardziej niebezpiecznym skutkiem depresji jest samobójstwo. Wyobrażasz sobie, że co 3 sekundy ktoś próbuje odebrać sobie życie? Możemy zrobić wiele, by i nasze dzieci nie stanęły w tym trzysekundowym szeregu.

 

M: Wiemy już, że depresja dziecka to poniekąd choroba całej rodziny. A jak mogą pomóc sobie rodzice? Zapewne chcieliby lepiej zrozumieć własne dziecko, a może sami nie radzą sobie z natłokiem codziennych spraw.

S: Właśnie, tak często się zdarza. Może dla nich też przydatne byłoby wsparcie specjalisty? Pragnę, by rodzice zawsze w pełni angażowali się w terapię dziecka. Oboje. I żeby nie chcieli zmieniać tylko dziecka, ale również siebie. Depresja syna lub córki to duże przeżycie dla rodziców. Nie można unikać, udawać, że problem nie istnieje. Obwinianie też w niczym nie pomoże. Wspólne działania i wzajemne wsparcie są tu kluczowe. Rodzice powinni rozmawiać między sobą o chorobie dziecka oraz o tym jak sami to przeżywają. Szukać u partnera zrozumienia. To pomaga.

 

M: Mam wrażenie, że wiele osób nie traktuje depresji jako choroby a jako słabość, wymówkę, fanaberię, złośliwość charakteru dziecka. Jak rodzice mogą wyłapać moment, kiedy z ich dzieckiem zaczyna dziać się coś niedobrego? Jak odróżnić depresję od buntu, skoku rozwojowego, spadku nastroju czy zupełnie normalnej złości? Przecież te uczucia towarzyszą nam na co dzień. 

S: Jeżeli ktoś nie traktuje depresji jako choroby to trudno mu będzie dostrzec objawy i przyznać się, że istnieją… Depresja to niekomfortowy stan, który utrzymuje się minimum 2 tygodnie. Tak jak wspominałaś, u osób dojrzewających może być mylona na przykład z buntem. Jednak nawet zbuntowany nastolatek nie chodzi przybity lub rozdrażniony przez ponad pół miesiąca.

 

M: Czy jest coś co rodzic może zrobić aby zapobiec pojawieniu się u dziecka depresji? Istnieje jakaś profilaktyka? 

S: Dobre pytanie! Wiele poświęca się terapii, a mało mówi o przeciwdziałaniu. Po pierwsze, profilaktykę nazwałabym „higienicznym trybem życia”, czyli jak najmniej stresów, wysypianie się, zdrowe odżywianie i sport. 30 minut ćwiczeń fizycznych dziennie ma taką samą moc jak leki antydepresyjne. Oczywiście, muszą być to ćwiczenia które sprawiają przyjemność. Po drugie, istotne jest też wzmacnianie pozytywnej samooceny dziecka, stanowienie dla niego wsparcia emocjonalnego, akceptacja takim jakie jest.

 

M: Czy depresja dotyka dzieci pochodzących jedynie z rozbitych rodzin? A może to nie ma znaczenia?

S: Rozwód jako sytuacja stresowa ma znaczenie, ale nie możemy powiedzieć, że depresja dotyczy jedynie dzieci z rozbitych rodzin. Nieraz wydaje się, że ktoś ma wszystko czego można pragnąć a choruje na depresję. I odwrotnie – obserwujemy, że inna osoba ma ciągle „pod wiatr” i pomimo wielu niedogodności jest pozytywnie nastawiona do życia.

 

Czy jedynie rodzice odpowiadają za problemy swojego dziecka?

S: Alkoholizm rodziców, rozwód, agresja, błędy wychowawcze i inne, mogą być czynnikami sprzyjającymi uaktywnieniu się choroby tak samo jak sytuacje spoza rodziny.

 

M: I ostatnie moje pytanie. Jakie są (i czy w ogóle) stereotypy związane z postrzeganiem (błędnym) depresji u dzieci?

S: Najważniejszy to chyba taki, że depresja dzieci nie dotyczy. Tę chorobę przypisuje się tylko dorosłym. „Bo jakie zmartwienia może mieć dziecko? Przecież ono nie ma powodów żeby się smucić…” Tak myślą niektórzy dorośli.

 

 

 

Sylwia, niezmiernie dziękuję Ci za Twój czas. Mam wielką nadzieję, że uda nam się przybliżyć problem depresji u dzieci szczególnie tym, którzy dobro dzieci stawiają na pierwszym miejscu.

 
 
 

Sylwia z Dom Na Ciepło o sobie:

depresja-u-dzieci.jpgJestem psychologiem, a blogowanie to moja druga po zawodzie pasja. Interesuje mnie psychologia dzieci, rodzin i małżeństw. Tego obszaru też dotyczy moja praca. Uważam, że w życiu i rodzinie ważne jest dbanie i zwracanie uwagi na drobiazgi, cieszenie się z nich. Chciałabym, by każdy potrafił je dostrzegać. Uwielbiam urządzanie wnętrz, własnoręczne tworzenie ozdób, przygotowywanie kulinarnych przysmaków oraz planowanie – najlepiej kolejnych podróży.

 

Sylwię znajdziesz również na Facebook’u i Instagramie.

 

 

 

 

 

depresja-u-dzieci.jpg

Mama, socjolog, blogerka. Niepoprawna optymistka.
Cierpliwie łączę obowiązki z pasjami, odkrywam uroki wyzwań ambitnej mamy z prawdziwym i codziennym macierzyństwem. Książkoholiczka kochająca dobre jedzenie i nietolerująca ściemy. Pasjonatka urokliwych miejsc i ładnych rzeczy. Znajdziesz mnie tutaj

Może spodoba ci się

Kiedy pojawia się rodzeństwo, dziecku może zawalić się świat – 6 kroków by pomóc starszemu dziecku

Rodzice! Opamiętajcie się bo nie będziecie mieli kogo ratować!

Biegnij, to może się przewrócisz!

Dziś są Twoje urodziny 💚

Nagła śmierć łóżeczkowa (SIDS) – jak możesz uratować swoje dziecko

Kiedy chłopiec pomaluje paznokcie świat wstrzymuje oddech

13 sekretów, które zdradzę Ci o sobie

Baby box czyli wyprawka idealna- jeden gadżet z mnóstwem zastosowań

Jaki tata, takie dziecko – najlepsze zestawy ubrań dla taty i dziecka

Dorosłe dziecko. Jak odebrać dzieciństwo dziecku i dojrzałość dorosłemu

Wychować boga, czyli dziecko na rodzinnym piedestale

Tego uczę swoje dziecko i obrywam za to po uszach!

Najlepsze rady macierzyńskie, jakie kiedykolwiek otrzymałam.

Podróż z dzieckiem – niezawodne gadżety na bezpieczną i wygodną wyprawę

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Mama ma czas, czyli koniec z zimną kawą + mega darmowy bonus!

Samodzielność 3-latka w przedszkolu – co przedszkolak umieć powinien

Sprawdzony sposób na odpieluchowanie dziecka bez stresu + propozycje zabaw i poradniki

Nadać imię szczęściu. O największym błędzie jaki popełniłam w ciąży

Jak zrobić trafiony prezent, który ucieszy? Poznaj tajemnicę obdarowywania

Czy zabawki mogą uczyć czegoś złego? Czyli, czym moje dzieci nie będą się nigdy bawić

Ach, te postanowienia… Ze mną Ci się uda!

Planszówka, która wzrusza, wzmacnia relacje i bawi – teraz dla Ciebie zupełnie za darmo!

Najważniejsze zasady bezpiecznej podróży z dzieckiem

Nie bądź ananas, bądź miły dla nas!

O tym, skąd u dzieci biorą się niechciane zachowania

Wieczorne rytuały z dzieckiem na szczęśliwe życie

A co jeśli mnie się nie spieszy…

W macierzyństwie żeby wygrać czasem trzeba odpuścić i przestać walczyć

10 rzeczy, które kochamy w ojcach

Wiersze, rymowanki i życzenia na Dzień Babci i Dziadka – prawie 120 propozycji!

Monitor oddechu – dla kogo, po co i czy warto?

Macierzyństwo to monotonia, nuda i rutyna? Przekonaj się jak to jest naprawdę!

Refluks u dziecka – dieta i zalecenia w trosce o zdrowie malucha

Odkryłam dlaczego jestem złą mamą…

Moda na jesień i zimę. Dla dziewczynki, która lubi na opak.

Szczerość. Trudna sztuka nie tylko od święta.

Kosmetyki hity, które uwielbiam i polecam #2

Aplikacje pomocne w (nie)planowaniu ciąży na iOS i Android

Jedna jedyna rzecz, która zniszczy każdą najlepszą relację a miłość zamieni w nienawiść

Zwierzak w prezencie. Genialny pomysł czy wielka pomyłka?

Zdrowa rodzina czyli porządek w domowej apteczce i świadome zakupy

Akuku Mamo! czyli szukam przyjaciółki z sąsiedztwa

Czy istnieje najlepszy czas na dziecko?

3 dni wakacji i ręce opadają. Najgorsze podsłyszane teksty kierowane do dzieci

Przykazania szczęśliwej mamy – musisz je poznać!

Moje dziecko lepsze? O tym, że nic nie spadło mi z nieba.

Zdrowe słodycze do kalendarza adwentowego – przepisy polskich blogerek

Problemy ze snem dziecka? Zobacz jakie sposoby na spokojny sen dziecka mają inne mamy

Przyjęcie w domu dla maluszka – szybko, łatwo i przyjemnie? To możliwe!

Mówisz i masz, czyli jak nasze słowa kształtują dziecko

Klucz do szczęścia

Bezpłatne zajęcia pozalekcyjne. Gotowy plan niesamowitych zajęć dodatkowych dla dzieci w każdym wieku

Najbardziej stresujący styl wychowania o jakim słyszałam.

Jestem mamą. Jestem super.

20 rzeczy, o których warto pamiętać wybierając żłobek lub przedszkole

Jestem człowiekiem, kobietą, matką. Ja wymagam, oczekuję, boję się i narzekam. Bo mogę

Kinderkraft Prime, czyli miasto i teren na wyciągnięcie ręki – recenzja wózka 2 w 1

8 najbardziej zaskakujących rzeczy w macierzyństwie. Zgadzasz się?

W czym Ci dziecko nie pomoże. Macierzyństwo planem naprawczym związku.

Dla babci i dziadka. Życzenia-marzenia.

Nie spodziewałabyś się, że możesz dostać to od własnego dziecka

Recenzja wideo niani Vtech VM5252 – spokojna mama, bezpieczny maluch

16 najlepszych soundtracków z gier. Posłuchaj!

Esencja bliskości w praktyce czyli rodzaje chust i nosideł

Jak ogarnąć nieogarnięte? O zarządzaniu czasem dla kobiet

Co zrobić by dziecko przespało przynajmniej 10 godzin. Tajemne triki na spokojny i długi sen.

Wyprawka do przedszkola + podpisywanie wyprawki

Żłobek i przedszkole – podsumowanie najlepszych wpisów

Chciałabym urodzić dziewczynkę, wolałabym żeby był chłopiec…

13 przykazań rodzica – o tym co najważniejsze i dlaczego cała reszta nadaje się do kosza

Dobry mąż to zła żona

10 bezwzględnych tekstów matek, których nienawidzą bezdzietne kobiety.

Co zrobić żeby 500+ nigdy się nie skończyło

Niewygodne fakty, które MUSISZ zaakceptować!

Jest sobota a ja jestem w lesie. Nie, nie z pracą. Z rodziną

Bez mamy – jak to jest być samotnym ojcem? Wywiad

3 sprzęty bez których byłabym fatalną matką!

Macierzyństwo to więzienie.

Dziecko i sąsiedzi. Czy to mieszanka wybuchowa?

Kosmetyki hity, które uwielbiam i polecam cz.1

Mamo, ja Ciebie wzywam na dywanik!

Gadżety pomocne przy karmieniu piersią + książki

Miłość do dziecka wyrażona wierszem – 3 wspaniałe propozycje

Szacunek do starszych i to, co mi w nim przeszkadza.

Jak pozytywnie wspierać rozwój dziecka w pierwszym roku jego życia (dotyczy również starszych dzieci)

4 irytujące zachowania matek, które można logicznie wytłumaczyć. Też tak robisz?

3 myśli, od których zapala mi się czerwona lampka

9 sytuacji, które trzeba przeżyć żeby zrozumieć matkę.

Tego dziecka nie uczę. O oddawaniu krzywd i zemście.

Czy istnieje mądra kara?

Głupi nie wie, że jest głupi

Atrakcje turystyczne dla rodzin z dziećmi w Międzyzdrojach. Co zobaczyć, gdzie zjeść?

Czy istnieje sposób na spokojne dziecko? Ja już go znam

7 oznak, że dziecko ma za dużo zabawek

Argumenty rodziców z którymi nigdy się nie zgodzę. A Ty?

Najwspanialsze cytaty o dzieciach – Janusz Korczak

Co się stało, kiedy zrozumiałam, że jestem mamą?

Stawianie granic dziecku – czy to w porządku?

Książki poradniki dla rodziców przyszłych przedszkolaków

Świeże spojrzenie na świat czyli zadbaj o siebie na wiosnę + niespodzianka

Choćbyś zrobiła wszystko idealnie, jest coś co zniszczy te święta. Domyślasz się?

Dzieci nie są złe i już

Od tych tekstów mamo, jeży się włos na głowie.

Zakaz krzyku na placu zabaw, czyli mama traci cierpliwość do… mam

Nie, nie, nie. Czego nieświadomie uczymy swoje dzieci?

Mamo, jesteś najlepsza!

Przesądy i zabobony dla mamy i dziecka – aż strach czytać!

Jak ułatwić dziecku start w przedszkolu?

Zabobony i przesądy w ciąży, czyli rzecz o głaskaniu barana w świetle Księżyca

Chustowanie, czyli noszenie dziecka w chuście. Nasza wspaniała przygoda

Jedna jedyna sytuacja, kiedy Walentynki mają sens

Jak zachęcić dziecko do czytania książek? 6 sprawdzonych sposobów

Macierzyństwo zmienia kobietę. To źle?

Perfekcyjnie nieperfekcyjni. Czyli jak skutecznie oszukiwać siebie

Jak to jest mieć dzieci, czyli różnice w byciu mamą jedynaka i rodzeństwa

Pozwólmy kobietom nie być matkami

Święty Mikołaj to przeżytek. Nie chcę oszukiwać swojego dziecka.

Jaka mama, taka córka – najlepsze zestawy ubrań dla mamy i córki cz. 2

Czego ABSOLUTNIE nie możesz jeść w ciąży oraz karmiąc piersią

Niesamowite fakty i mity na temat noszenia dziecka

Sprawdzone triki, które doceni każdy rodzic w kryzysowej sytuacji

Rodzicielstwo zaczyna się od rodziców

Zabobony i przesądy, które pomagają zajść w ciążę

Przemoc wobec dzieci to nie tylko bicie. Czym krzywdzimy nasze maluchy?

Klaps to nie bicie? Dziecko nie człowiek?

Mój apel o szacunek dla maluszków.

Ciało po ciąży. Od Lewandowskiej po Betlejewską

Czysta prawda. Czystek. 15 powodów by nigdy nie zabrakło go w Twoim domu.

Moja tajna broń w walce z rodzicielskimi porażkami + rabat ubraniowy

Macierzyństwo z pasją – 3 złote zasady, które gwarantują sukces i szczęście

Wyprawka dla dziecka – co kompletnie się nam nie przydało

Czy brać dziecko na pogrzeb? Jak się zachować, kiedy umiera bliska osoba?

Jak zniechęcić dziecko do lekarzy

Najchętniej czytane wpisy na blogu, które pokochałyście w 2018 roku!

O co tak naprawdę chodzi w rodzicielstwie?

Co zrobić żeby dziecko chętnie (i dokładnie) myło zęby? Moje sprawdzone sposoby

Self-Reg. Metoda, która zrewolucjonizuje Twoje podejście do “niegrzecznych” dzieci

Siódme poty, czyli leczenie nadpotliwości. Najlepszy zabieg na wiosnę.

Większość z Was zapomniała o tym wychowując dzieci…

Czy Twoje dziecko może być… kimś?

Jaka mama, taka córka – najlepsze zestawy ubrań dla mamy i córki

Dzieci – śmieci?

Bałagan? Jaki bałagan? Królewna idzie napić się kawki.

Czujesz, że nie możesz dotrzeć do swojego dziecka? Napisz list!

Ciemno, ciemniej. Depresja w ciąży

Jak stworzyć szczęśliwego człowieka?