Czy brać dziecko na pogrzeb? Jak się zachować, kiedy umiera bliska osoba?

 

Śmierć w rodzinie to zwykle temat tabu, szczególnie kiedy mamy na myśli dzieci. U nas zawsze było trochę inaczej – rozmawiamy, odpowiadamy na nurtujące naszego przedszkolaka pytania, staramy się być szczerzy i z córką, i sami ze sobą.

 

Śmierć członka rodziny to sytuacja na którą, choćby nie wiem co, nie da się przygotować. To zawsze zaskakuje, wywołuje skrajne emocje, napięcie i często wywraca ten najmniejszy domowy świat do góry nogami. Często, mam wrażenie, w natłoku spraw, emocji i mnogości decyzji związanych z organizacją pogrzebu, traktujemy dzieci jak biernych obserwatorów, które, jak dobrze pójdzie, niewiele zapamiętają. Sądzę, że to duży błąd bo w dobrej wierze nie szanujemy uczuć dziecka, które staje się gąbką wszystkich niezrozumiałych i niesamowicie intensywnych emocji, jakie miotają w tym czasie dorosłymi. Dziecko próbuje pomóc, często usuwając się z pola widzenia, co nie znaczy, że nie dociera do niego zgiełk, że nie jest wystawione na stres, że nie przeżywa, nie ciekawi się, nie próbuje poukładać w główce i sercu tego, co zaszło. Dziecko, śmierć i pogrzeb to mało przyjemne połączenie. Ale czasem konieczne. I co najdziwniejsze, naturalne.

 

śmierć jest elementem życia

Jakkolwiek śmierć jest trudnym i smutnym tematem trzeba przyznać, że to zupełnie naturalny element życia. I tak jak naturalne są narodziny, tak samo śmierć jest nieodzowna.

Moim zdaniem, trzymanie dziecka na uboczu, nie dopuszczanie go do tego co dzieje się w rodzinie czy tworzenie sztucznej bariery w postaci np. nieobecności dziecka na pogrzebie, to błąd. Najbardziej przeraża to co nieznane, nierozumiane. Oczywiście, absolutnie wszystko co dociera do dziecka musi być dostosowane nie tyle do jego wieku, co indywidualnego rozwoju emocjonalnego, temperamentu dziecka, jego wrażliwości, empatii. A rodzic zna swoje dziecko najlepiej. Jak zatem wyglądało to u nas?

 

informacja o śmierci

Zmarł mój tata, dziadek moich dzieci. Sprawa miała się o tyle dla mojej Ami “lepiej”, że nigdy go nie poznała. Wszystko, co moje dzieci wiedzą o dziadku to jedynie nasze opowieści. Niemniej jednak emocji nie da się zatuszować. Rozmawiamy wprost, kiedy emocje dorosłych opadły, kiedy zyskaliśmy pewność co do całej sytuacji, zebraliśmy ważne informacje i podjęliśmy decyzje, które dorośli podjąć w takiej sytuacji muszą.

Z naszym przedszkolakiem rozmawiamy wprost, bez drastycznych szczegółów. Wyjaśniamy nasze zachowanie, wyjaśniamy co się stało i dlaczego. Opowiadamy jakie są plany na najbliższe dni, jak będą one wyglądały.

 

pogrzeb – czy warto ciągać dziecko?

Moim zdaniem najważniejszym wyznacznikiem jest to, czyj to pogrzeb. Jeśli dziecko jest starsze może samo wyrazić swoją chęć udziału lub przeciwnie – niechęć. Im bliższa rodzinie osoba, tym bardziej dziecko może brać udział w pogrzebie. To sytuacja, kiedy należy oddzielić zabobony od faktów, przesądy od wiary. Dziecko, które ma w najbliższych oparcie, z którym się rozmawia, odpowiada na pytania, podejdzie do tematu zupełnie naturalnie.

Nasze córki brały udział w pogrzebie. Starsza ma aktualnie 4,5 roku, młodsza 10 miesięcy. I, jak pisałam odnośnie zabobonów, młodsza brała udział w pogrzebie nie mając chrztu.

 

dzieci na pogrzebie

Przygotowaliśmy dzieci na to co będzie się działo, jak wygląda pogrzeb, kogo spotkamy i jak w trakcie konkretnych sytuacji należy się zachować. I jeśli można tak napisać, było dobrze, spokojnie, sentymentalnie. Starsza córka narysowała dla dziadka rysunek i poprosiła by włożyć go do trumny. Złożyła kwiatki. Wzruszyła się w momencie składania trumny w dole, ale zapewnialiśmy ją o tym, że jesteśmy razem, blisko. Pytaliśmy czy chce o coś dopytać, jak się miewa.

 

śmierć to śmierć

Jestem zdecydowaną przeciwniczką ściemy i traktowania dzieci niepoważnie, z brakiem szacunku zakładając, że i tak nie zapamiętają, i tak nie zrozumieją. Podkreślam – wszystko musi być dozowane w odpowiedniej ilości i odpowiednio do wieku dziecka. Ale. Kiedy ktoś umiera, mówię, że umarł. Żadne tam, że odszedł, że zasnął. Dlaczego? Bo zasypianie może odtąd zamienić się dla dziecka w koszmar, może być podszyte strachem, że dziecko zasypiając już się nie obudzi. Podobnie rodzice. Z odchodzeniem też mam wiele wątpliwości bo wystarczy, że muszę wyjść na chwilę lub odejść – do toalety, podejść w sklepie do kasy, gdziekolwiek. I mówię, że muszę na chwilę odejść. Jak dla mnie to straszne mieszanie w głowie.

 
 

Koniecznie zajrzyj tutaj 👇 👇 👇

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Wyczerpałam w nim temat śmierci, pożegnania bliskiego (w tym wypadku był to nasz pies) w rodzinie z małym dzieckiem.

 
 

po co sobie dokładać

Śmierć bliskiego to okropnie trudna sytuacja sama w sobie. Uważam, że nie warto udawać, że nic się nie stało, że jesteśmy z kamienia i nie możemy pozwolić sobie na łzy. Taka ściema jest dla dziecka gorsza, budzi więcej obaw, niezrozumienia, wzmaga zakłopotanie i poczucie braku szczerości ze strony rodzica. Dzieci naprawdę to czują. Utożsamiają się z nami i choć nie rozumieją pewnych pojęć, bo są one kwestią doświadczenia, to czują, widzą, słyszą. Wiedzą, jak jest.

Wcale nie jest powiedziane, że udział dziecka w pogrzebie i dopuszczenie go do wspólnego uczestniczenia w całej tej sytuacji, musi odbić się na nim negatywnie. Przeciwnie – dziecko zaspokaja swoją ciekawość, widzi szacunek okazany zmarłemu, troskę, więzi. I, choć trudno to sobie wyobrazić, znam dorosłych, którzy całe życie nie pogodzili się ze śmiercią bliskiego bo rodzice, w dobrej wierze oczywiście, trzymali ich z dala, nie pozwolili na przeżycie żałoby, pożegnanie. To dopiero smutny bagaż.

 

 

 

Mama, socjolog, blogerka. Niepoprawna optymistka.
Cierpliwie łączę obowiązki z pasjami, odkrywam uroki wyzwań ambitnej mamy z prawdziwym i codziennym macierzyństwem. Książkoholiczka kochająca dobre jedzenie i nietolerująca ściemy. Pasjonatka urokliwych miejsc i ładnych rzeczy. Znajdziesz mnie tutaj

Może spodoba ci się

20 rzeczy, o których warto pamiętać wybierając żłobek lub przedszkole

Co się stało, kiedy zrozumiałam, że jestem mamą?

Ach, te postanowienia… Ze mną Ci się uda!

Moja tajna broń w walce z rodzicielskimi porażkami + rabat ubraniowy

Dzieci – śmieci?

Planszówka, która wzrusza, wzmacnia relacje i bawi – teraz dla Ciebie zupełnie za darmo!

Książki poradniki dla rodziców przyszłych przedszkolaków

Zabobony i przesądy w ciąży, czyli rzecz o głaskaniu barana w świetle Księżyca

Dorosłe dziecko. Jak odebrać dzieciństwo dziecku i dojrzałość dorosłemu

Przesądy i zabobony dla mamy i dziecka – aż strach czytać!

9 sytuacji, które trzeba przeżyć żeby zrozumieć matkę.

Wychować boga, czyli dziecko na rodzinnym piedestale

Bałagan? Jaki bałagan? Królewna idzie napić się kawki.

Mówisz i masz, czyli jak nasze słowa kształtują dziecko

Jak zachęcić dziecko do czytania książek? 6 sprawdzonych sposobów

Jak zniechęcić dziecko do lekarzy

Kinderkraft Prime, czyli miasto i teren na wyciągnięcie ręki – recenzja wózka 2 w 1

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Jak to jest mieć dzieci, czyli różnice w byciu mamą jedynaka i rodzeństwa

Najbardziej stresujący styl wychowania o jakim słyszałam.

Czy istnieje mądra kara?

O co tak naprawdę chodzi w rodzicielstwie?

W czym Ci dziecko nie pomoże. Macierzyństwo planem naprawczym związku.

Wieczorne rytuały z dzieckiem na szczęśliwe życie

Baby box czyli wyprawka idealna- jeden gadżet z mnóstwem zastosowań

Większość z Was zapomniała o tym wychowując dzieci…

Wyprawka do przedszkola + podpisywanie wyprawki

Rodzice! Opamiętajcie się bo nie będziecie mieli kogo ratować!

Jestem mamą. Jestem super.

Niesamowite fakty i mity na temat noszenia dziecka

Przyjęcie w domu dla maluszka – szybko, łatwo i przyjemnie? To możliwe!

Recenzja wideo niani Vtech VM5252 – spokojna mama, bezpieczny maluch

8 najbardziej zaskakujących rzeczy w macierzyństwie. Zgadzasz się?

Nadać imię szczęściu. O największym błędzie jaki popełniłam w ciąży

4 irytujące zachowania matek, które można logicznie wytłumaczyć. Też tak robisz?

Self-Reg. Metoda, która zrewolucjonizuje Twoje podejście do “niegrzecznych” dzieci

Wyprawka dla dziecka – co kompletnie się nam nie przydało

13 przykazań rodzica – o tym co najważniejsze i dlaczego cała reszta nadaje się do kosza

Czy istnieje najlepszy czas na dziecko?

Pozwólmy kobietom nie być matkami

Macierzyństwo z pasją – 3 złote zasady, które gwarantują sukces i szczęście

Najwspanialsze cytaty o dzieciach – Janusz Korczak

7 oznak, że dziecko ma za dużo zabawek

Najlepsze rady macierzyńskie, jakie kiedykolwiek otrzymałam.

Nie, nie, nie. Czego nieświadomie uczymy swoje dzieci?

W macierzyństwie żeby wygrać czasem trzeba odpuścić i przestać walczyć

16 najlepszych soundtracków z gier. Posłuchaj!

Niewygodne fakty, które MUSISZ zaakceptować!

Szacunek do starszych i to, co mi w nim przeszkadza.

Zabobony i przesądy, które pomagają zajść w ciążę

Szczerość. Trudna sztuka nie tylko od święta.

Dobry mąż to zła żona

Podróż z dzieckiem – niezawodne gadżety na bezpieczną i wygodną wyprawę

Chciałabym urodzić dziewczynkę, wolałabym żeby był chłopiec…

Dzieci nie są złe i już

Ciemno, ciemniej. Dzieci w piekle depresji

Biegnij, to może się przewrócisz!

Tego uczę swoje dziecko i obrywam za to po uszach!

Nagła śmierć łóżeczkowa (SIDS) – jak możesz uratować swoje dziecko

Dla babci i dziadka. Życzenia-marzenia.

Nie bądź ananas, bądź miły dla nas!

A co jeśli mnie się nie spieszy…

Tego dziecka nie uczę. O oddawaniu krzywd i zemście.

Choćbyś zrobiła wszystko idealnie, jest coś co zniszczy te święta. Domyślasz się?

Jak ogarnąć nieogarnięte? O zarządzaniu czasem dla kobiet

Odkryłam dlaczego jestem złą mamą…

3 myśli, od których zapala mi się czerwona lampka

Gadżety pomocne przy karmieniu piersią + książki

Mama ma czas, czyli koniec z zimną kawą + mega darmowy bonus!

Problemy ze snem dziecka? Zobacz jakie sposoby na spokojny sen dziecka mają inne mamy

10 bezwzględnych tekstów matek, których nienawidzą bezdzietne kobiety.

Nie spodziewałabyś się, że możesz dostać to od własnego dziecka

Czy zabawki mogą uczyć czegoś złego? Czyli, czym moje dzieci nie będą się nigdy bawić

Sprawdzony sposób na odpieluchowanie dziecka bez stresu + propozycje zabaw i poradniki

Najważniejsze zasady bezpiecznej podróży z dzieckiem

Mój apel o szacunek dla maluszków.

Dziecko i sąsiedzi. Czy to mieszanka wybuchowa?

Esencja bliskości w praktyce czyli rodzaje chust i nosideł

Sprawdzone triki, które doceni każdy rodzic w kryzysowej sytuacji

O tym, skąd u dzieci biorą się niechciane zachowania

Mamo, jesteś najlepsza!

Wiersze, rymowanki i życzenia na Dzień Babci i Dziadka – prawie 120 propozycji!

Przykazania szczęśliwej mamy – musisz je poznać!

Atrakcje turystyczne dla rodzin z dziećmi w Międzyzdrojach. Co zobaczyć, gdzie zjeść?

Stawianie granic dziecku – czy to w porządku?

Macierzyństwo to więzienie.

Co zrobić żeby dziecko chętnie (i dokładnie) myło zęby? Moje sprawdzone sposoby

Chustowanie, czyli noszenie dziecka w chuście. Nasza wspaniała przygoda

Święty Mikołaj to przeżytek. Nie chcę oszukiwać swojego dziecka.

Jak stworzyć szczęśliwego człowieka?

Samodzielność 3-latka w przedszkolu – co przedszkolak umieć powinien

Zwierzak w prezencie. Genialny pomysł czy wielka pomyłka?

Mamo, ja Ciebie wzywam na dywanik!

Argumenty rodziców z którymi nigdy się nie zgodzę. A Ty?

Monitor oddechu – dla kogo, po co i czy warto?

Przemoc wobec dzieci to nie tylko bicie. Czym krzywdzimy nasze maluchy?

Jak zrobić trafiony prezent, który ucieszy? Poznaj tajemnicę obdarowywania

Rodzicielstwo zaczyna się od rodziców

Klucz do szczęścia

10 rzeczy, które kochamy w ojcach

Od tych tekstów mamo, jeży się włos na głowie.

Refluks u dziecka – dieta i zalecenia w trosce o zdrowie malucha

Bezpłatne zajęcia pozalekcyjne. Gotowy plan niesamowitych zajęć dodatkowych dla dzieci w każdym wieku

Moje dziecko lepsze? O tym, że nic nie spadło mi z nieba.

Jestem człowiekiem, kobietą, matką. Ja wymagam, oczekuję, boję się i narzekam. Bo mogę

Kiedy chłopiec pomaluje paznokcie świat wstrzymuje oddech

Żłobek i przedszkole – podsumowanie najlepszych wpisów

Czy istnieje sposób na spokojne dziecko? Ja już go znam

Jest sobota a ja jestem w lesie. Nie, nie z pracą. Z rodziną

13 sekretów, które zdradzę Ci o sobie

Klaps to nie bicie? Dziecko nie człowiek?

Jak ułatwić dziecku start w przedszkolu?

Co zrobić by dziecko przespało przynajmniej 10 godzin. Tajemne triki na spokojny i długi sen.

3 dni wakacji i ręce opadają. Najgorsze podsłyszane teksty kierowane do dzieci

Jedna jedyna rzecz, która zniszczy każdą najlepszą relację a miłość zamieni w nienawiść

3 sprzęty bez których byłabym fatalną matką!

Bez mamy – jak to jest być samotnym ojcem? Wywiad

Macierzyństwo to monotonia, nuda i rutyna? Przekonaj się jak to jest naprawdę!

Miłość do dziecka wyrażona wierszem – 3 wspaniałe propozycje

Akuku Mamo! czyli szukam przyjaciółki z sąsiedztwa

Jak pozytywnie wspierać rozwój dziecka w pierwszym roku jego życia (dotyczy również starszych dzieci)

Głupi nie wie, że jest głupi

Kiedy pojawia się rodzeństwo, dziecku może zawalić się świat – 6 kroków by pomóc starszemu dziecku

Zakaz krzyku na placu zabaw, czyli mama traci cierpliwość do… mam

Co zrobić żeby 500+ nigdy się nie skończyło

Perfekcyjnie nieperfekcyjni. Czyli jak skutecznie oszukiwać siebie

Dziś są Twoje urodziny 💚

Jedna jedyna sytuacja, kiedy Walentynki mają sens

Czy Twoje dziecko może być… kimś?

Macierzyństwo zmienia kobietę. To źle?

Najchętniej czytane wpisy na blogu, które pokochałyście w 2018 roku!