Czy brać dziecko na pogrzeb? Jak się zachować, kiedy umiera bliska osoba?

 

Śmierć w rodzinie to zwykle temat tabu, szczególnie kiedy mamy na myśli dzieci. U nas zawsze było trochę inaczej – rozmawiamy, odpowiadamy na nurtujące naszego przedszkolaka pytania, staramy się być szczerzy i z córką, i sami ze sobą.

 

Śmierć członka rodziny to sytuacja na którą, choćby nie wiem co, nie da się przygotować. To zawsze zaskakuje, wywołuje skrajne emocje, napięcie i często wywraca ten najmniejszy domowy świat do góry nogami. Często, mam wrażenie, w natłoku spraw, emocji i mnogości decyzji związanych z organizacją pogrzebu, traktujemy dzieci jak biernych obserwatorów, które, jak dobrze pójdzie, niewiele zapamiętają. Sądzę, że to duży błąd bo w dobrej wierze nie szanujemy uczuć dziecka, które staje się gąbką wszystkich niezrozumiałych i niesamowicie intensywnych emocji, jakie miotają w tym czasie dorosłymi. Dziecko próbuje pomóc, często usuwając się z pola widzenia, co nie znaczy, że nie dociera do niego zgiełk, że nie jest wystawione na stres, że nie przeżywa, nie ciekawi się, nie próbuje poukładać w główce i sercu tego, co zaszło. Dziecko, śmierć i pogrzeb to mało przyjemne połączenie. Ale czasem konieczne. I co najdziwniejsze, naturalne.

 

śmierć jest elementem życia

Jakkolwiek śmierć jest trudnym i smutnym tematem trzeba przyznać, że to zupełnie naturalny element życia. I tak jak naturalne są narodziny, tak samo śmierć jest nieodzowna.

Moim zdaniem, trzymanie dziecka na uboczu, nie dopuszczanie go do tego co dzieje się w rodzinie czy tworzenie sztucznej bariery w postaci np. nieobecności dziecka na pogrzebie, to błąd. Najbardziej przeraża to co nieznane, nierozumiane. Oczywiście, absolutnie wszystko co dociera do dziecka musi być dostosowane nie tyle do jego wieku, co indywidualnego rozwoju emocjonalnego, temperamentu dziecka, jego wrażliwości, empatii. A rodzic zna swoje dziecko najlepiej. Jak zatem wyglądało to u nas?

 

informacja o śmierci

Zmarł mój tata, dziadek moich dzieci. Sprawa miała się o tyle dla mojej Ami “lepiej”, że nigdy go nie poznała. Wszystko, co moje dzieci wiedzą o dziadku to jedynie nasze opowieści. Niemniej jednak emocji nie da się zatuszować. Rozmawiamy wprost, kiedy emocje dorosłych opadły, kiedy zyskaliśmy pewność co do całej sytuacji, zebraliśmy ważne informacje i podjęliśmy decyzje, które dorośli podjąć w takiej sytuacji muszą.

Z naszym przedszkolakiem rozmawiamy wprost, bez drastycznych szczegółów. Wyjaśniamy nasze zachowanie, wyjaśniamy co się stało i dlaczego. Opowiadamy jakie są plany na najbliższe dni, jak będą one wyglądały.

 

pogrzeb – czy warto ciągać dziecko?

Moim zdaniem najważniejszym wyznacznikiem jest to, czyj to pogrzeb. Jeśli dziecko jest starsze może samo wyrazić swoją chęć udziału lub przeciwnie – niechęć. Im bliższa rodzinie osoba, tym bardziej dziecko może brać udział w pogrzebie. To sytuacja, kiedy należy oddzielić zabobony od faktów, przesądy od wiary. Dziecko, które ma w najbliższych oparcie, z którym się rozmawia, odpowiada na pytania, podejdzie do tematu zupełnie naturalnie.

Nasze córki brały udział w pogrzebie. Starsza ma aktualnie 4,5 roku, młodsza 10 miesięcy. I, jak pisałam odnośnie zabobonów, młodsza brała udział w pogrzebie nie mając chrztu.

 

dzieci na pogrzebie

Przygotowaliśmy dzieci na to co będzie się działo, jak wygląda pogrzeb, kogo spotkamy i jak w trakcie konkretnych sytuacji należy się zachować. I jeśli można tak napisać, było dobrze, spokojnie, sentymentalnie. Starsza córka narysowała dla dziadka rysunek i poprosiła by włożyć go do trumny. Złożyła kwiatki. Wzruszyła się w momencie składania trumny w dole, ale zapewnialiśmy ją o tym, że jesteśmy razem, blisko. Pytaliśmy czy chce o coś dopytać, jak się miewa.

 

śmierć to śmierć

Jestem zdecydowaną przeciwniczką ściemy i traktowania dzieci niepoważnie, z brakiem szacunku zakładając, że i tak nie zapamiętają, i tak nie zrozumieją. Podkreślam – wszystko musi być dozowane w odpowiedniej ilości i odpowiednio do wieku dziecka. Ale. Kiedy ktoś umiera, mówię, że umarł. Żadne tam, że odszedł, że zasnął. Dlaczego? Bo zasypianie może odtąd zamienić się dla dziecka w koszmar, może być podszyte strachem, że dziecko zasypiając już się nie obudzi. Podobnie rodzice. Z odchodzeniem też mam wiele wątpliwości bo wystarczy, że muszę wyjść na chwilę lub odejść – do toalety, podejść w sklepie do kasy, gdziekolwiek. I mówię, że muszę na chwilę odejść. Jak dla mnie to straszne mieszanie w głowie.

 
 

Koniecznie zajrzyj tutaj 👇 👇 👇

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Wyczerpałam w nim temat śmierci, pożegnania bliskiego (w tym wypadku był to nasz pies) w rodzinie z małym dzieckiem.

 
 

po co sobie dokładać

Śmierć bliskiego to okropnie trudna sytuacja sama w sobie. Uważam, że nie warto udawać, że nic się nie stało, że jesteśmy z kamienia i nie możemy pozwolić sobie na łzy. Taka ściema jest dla dziecka gorsza, budzi więcej obaw, niezrozumienia, wzmaga zakłopotanie i poczucie braku szczerości ze strony rodzica. Dzieci naprawdę to czują. Utożsamiają się z nami i choć nie rozumieją pewnych pojęć, bo są one kwestią doświadczenia, to czują, widzą, słyszą. Wiedzą, jak jest.

Wcale nie jest powiedziane, że udział dziecka w pogrzebie i dopuszczenie go do wspólnego uczestniczenia w całej tej sytuacji, musi odbić się na nim negatywnie. Przeciwnie – dziecko zaspokaja swoją ciekawość, widzi szacunek okazany zmarłemu, troskę, więzi. I, choć trudno to sobie wyobrazić, znam dorosłych, którzy całe życie nie pogodzili się ze śmiercią bliskiego bo rodzice, w dobrej wierze oczywiście, trzymali ich z dala, nie pozwolili na przeżycie żałoby, pożegnanie. To dopiero smutny bagaż.

 

 

 

Mama, socjolog, blogerka. Niepoprawna optymistka.
Cierpliwie łączę obowiązki z pasjami, odkrywam uroki wyzwań ambitnej mamy z prawdziwym i codziennym macierzyństwem. Książkoholiczka kochająca dobre jedzenie i nietolerująca ściemy. Pasjonatka urokliwych miejsc i ładnych rzeczy. Znajdziesz mnie tutaj

Może spodoba ci się

Przesądy i zabobony dla mamy i dziecka – aż strach czytać!

O tym, skąd u dzieci biorą się niechciane zachowania

Dziś są Twoje urodziny 💚

Miłość do dziecka wyrażona wierszem – 3 wspaniałe propozycje

Zabobony i przesądy w ciąży, czyli rzecz o głaskaniu barana w świetle Księżyca

Jak pozytywnie wspierać rozwój dziecka w pierwszym roku jego życia (dotyczy również starszych dzieci)

4 irytujące zachowania matek, które można logicznie wytłumaczyć. Też tak robisz?

Szpinak robi mniam, czyli jak umilić posiłki i zachęcić do smakowania + jak zabić apetyt?

Nagła śmierć łóżeczkowa (SIDS) – jak możesz uratować swoje dziecko

Perfekcyjnie nieperfekcyjni. Czyli jak skutecznie oszukiwać siebie

Jak zrobić trafiony prezent, który ucieszy? Poznaj tajemnicę obdarowywania

Jak ułatwić dziecku start w przedszkolu?

Jak to jest mieć dzieci, czyli różnice w byciu mamą jedynaka i rodzeństwa

Choćbyś zrobiła wszystko idealnie, jest coś co zniszczy te święta. Domyślasz się?

Macierzyństwo z pasją – 3 złote zasady, które gwarantują sukces i szczęście

Najlepsze rady macierzyńskie, jakie kiedykolwiek otrzymałam.

13 przykazań rodzica – o tym co najważniejsze i dlaczego cała reszta nadaje się do kosza

Dobry mąż to zła żona

Wyprawka przyszłej mamy i niemowlaka – nawet byś o tym nie pomyślała, a warto! Pomysł na prezent

Daj jej tę czekoladę, przecież ma mleko, czyli teksty, które warto obrócić w kiepski żart

Nie spodziewałabyś się, że możesz dostać to od własnego dziecka

Moje dziecko lepsze? O tym, że nic nie spadło mi z nieba.

Jak stworzyć szczęśliwego człowieka?

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Atrakcje turystyczne dla rodzin z dziećmi w Międzyzdrojach. Co zobaczyć, gdzie zjeść?

8 najbardziej zaskakujących rzeczy w macierzyństwie. Zgadzasz się?

O co tak naprawdę chodzi w rodzicielstwie?

13 sekretów, które zdradzę Ci o sobie

Co zrobić żeby dziecko chętnie (i dokładnie) myło zęby? Moje sprawdzone sposoby

Refluks u dziecka – dieta i zalecenia w trosce o zdrowie malucha

Baby box czyli wyprawka idealna- jeden gadżet z mnóstwem zastosowań

Czujesz, że nie możesz dotrzeć do swojego dziecka? Napisz list!

A co jeśli mnie się nie spieszy…

Self-Reg. Metoda, która zrewolucjonizuje Twoje podejście do “niegrzecznych” dzieci

Co zrobić żeby 500+ nigdy się nie skończyło

Rodzice! Opamiętajcie się bo nie będziecie mieli kogo ratować!

Akuku Mamo! czyli szukam przyjaciółki z sąsiedztwa

Książki poradniki dla rodziców przyszłych przedszkolaków

Biegnij, to może się przewrócisz!

Esencja bliskości w praktyce czyli rodzaje chust i nosideł

Sprawdzony sposób na odpieluchowanie dziecka bez stresu + propozycje zabaw i poradniki

Jak zniechęcić dziecko do lekarzy

Co się stało, kiedy zrozumiałam, że jestem mamą?

W czym Ci dziecko nie pomoże. Macierzyństwo planem naprawczym związku.

Dorosłe dziecko. Jak odebrać dzieciństwo dziecku i dojrzałość dorosłemu

Wyprawka do przedszkola + podpisywanie wyprawki

Zabobony i przesądy, które pomagają zajść w ciążę

3 dni wakacji i ręce opadają. Najgorsze podsłyszane teksty kierowane do dzieci

Zdziwisz się, jaka muzyka oczaruje Twoje dziecko

Czy istnieje mądra kara?

Kiedy chłopiec pomaluje paznokcie świat wstrzymuje oddech

Niesamowite fakty i mity na temat noszenia dziecka

Jestem mamą. Jestem super.

Mały Książę i inne dzieła Antoine De Saint-Exupery • cytaty

Chciałabym urodzić dziewczynkę, wolałabym żeby był chłopiec…

Dzieci – śmieci?

Klaps to nie bicie? Dziecko nie człowiek?

Jak zachęcić dziecko do czytania książek? 6 sprawdzonych sposobów

Chustowanie, czyli noszenie dziecka w chuście. Nasza wspaniała przygoda

Rodzicielstwo zaczyna się od rodziców

Zakaz krzyku na placu zabaw, czyli mama traci cierpliwość do… mam

Dla babci i dziadka. Życzenia-marzenia.

Najwspanialsze cytaty o dzieciach – Janusz Korczak

Kinderkraft Prime, czyli miasto i teren na wyciągnięcie ręki – recenzja wózka 2 w 1

Nie bądź ananas, bądź miły dla nas!

Niewygodne fakty, które MUSISZ zaakceptować!

20 rzeczy, o których warto pamiętać wybierając żłobek lub przedszkole

Dziecko i sąsiedzi. Czy to mieszanka wybuchowa?

Odkryłam dlaczego jestem złą mamą…

Przemoc wobec dzieci to nie tylko bicie. Czym krzywdzimy nasze maluchy?

Sprawdzone triki, które doceni każdy rodzic w kryzysowej sytuacji

Czy zabawki mogą uczyć czegoś złego? Czyli, czym moje dzieci nie będą się nigdy bawić

3 myśli, od których zapala mi się czerwona lampka

Mówisz i masz, czyli jak nasze słowa kształtują dziecko

Mój apel o szacunek dla maluszków.

Ciemno, ciemniej. Dzieci w piekle depresji

Wychować boga, czyli dziecko na rodzinnym piedestale

Monitor oddechu – dla kogo, po co i czy warto?

Żłobek i przedszkole – podsumowanie najlepszych wpisów

Szacunek do starszych i to, co mi w nim przeszkadza.

W macierzyństwie żeby wygrać czasem trzeba odpuścić i przestać walczyć

Problemy ze snem dziecka? Zobacz jakie sposoby na spokojny sen dziecka mają inne mamy

Tego uczę swoje dziecko i obrywam za to po uszach!

Jedna jedyna sytuacja, kiedy Walentynki mają sens

Gadżety pomocne przy karmieniu piersią + książki

Bez mamy – jak to jest być samotnym ojcem? Wywiad

Stawianie granic dziecku – czy to w porządku?

Wyprawka dla dziecka – co kompletnie się nam nie przydało

Macierzyństwo to więzienie.

Ach, te postanowienia… Ze mną Ci się uda!

Dzieci nie są złe i już

Nie, nie, nie. Czego nieświadomie uczymy swoje dzieci?

Wiersze, rymowanki i życzenia na Dzień Babci i Dziadka – prawie 120 propozycji!

Co zrobić by dziecko przespało przynajmniej 10 godzin. Tajemne triki na spokojny i długi sen.

Jedna jedyna rzecz, która zniszczy każdą najlepszą relację a miłość zamieni w nienawiść

Zwierzak w prezencie. Genialny pomysł czy wielka pomyłka?

Pozwólmy kobietom nie być matkami

Samodzielność 3-latka w przedszkolu – co przedszkolak umieć powinien

Większość z Was zapomniała o tym wychowując dzieci…

Najbardziej stresujący styl wychowania o jakim słyszałam.

Jestem człowiekiem, kobietą, matką. Ja wymagam, oczekuję, boję się i narzekam. Bo mogę

Od tych tekstów mamo, jeży się włos na głowie.

Przykazania szczęśliwej mamy – musisz je poznać!

Mamo, ja Ciebie wzywam na dywanik!

Bezpłatne zajęcia pozalekcyjne. Gotowy plan niesamowitych zajęć dodatkowych dla dzieci w każdym wieku

Moja tajna broń w walce z rodzicielskimi porażkami + rabat ubraniowy

Wieczorne rytuały z dzieckiem na szczęśliwe życie

Głupi nie wie, że jest głupi

Podróż z dzieckiem – niezawodne gadżety na bezpieczną i wygodną wyprawę

Recenzja wideo niani Vtech VM5252 – spokojna mama, bezpieczny maluch

Czy Twoje dziecko może być… kimś?

3 sprzęty bez których byłabym fatalną matką!

10 rzeczy, które kochamy w ojcach

Jest sobota a ja jestem w lesie. Nie, nie z pracą. Z rodziną

Najważniejsze zasady bezpiecznej podróży z dzieckiem

9 sytuacji, które trzeba przeżyć żeby zrozumieć matkę.

Jak ogarnąć nieogarnięte? O zarządzaniu czasem dla kobiet

Tego dziecka nie uczę. O oddawaniu krzywd i zemście.

Skąd czerpię pomysły na zdrowe lunchboxy do przedszkola i na wycieczki z dziećmi? No pewnie, zgadłaś!

Szczerość. Trudna sztuka nie tylko od święta.

Mamo, jesteś najlepsza!

Bałagan? Jaki bałagan? Królewna idzie napić się kawki.

7 oznak, że dziecko ma za dużo zabawek

Święty Mikołaj to przeżytek. Nie chcę oszukiwać swojego dziecka.

Mama ma czas, czyli koniec z zimną kawą + mega darmowy bonus!

10 bezwzględnych tekstów matek, których nienawidzą bezdzietne kobiety.

Macierzyństwo zmienia kobietę. To źle?

Planszówka, która wzrusza, wzmacnia relacje i bawi – teraz dla Ciebie zupełnie za darmo!

Macierzyństwo to monotonia, nuda i rutyna? Przekonaj się jak to jest naprawdę!

Kiedy pojawia się rodzeństwo, dziecku może zawalić się świat – 6 kroków by pomóc starszemu dziecku

Nadać imię szczęściu. O największym błędzie jaki popełniłam w ciąży

Czy istnieje najlepszy czas na dziecko?

Przyjęcie w domu dla maluszka – szybko, łatwo i przyjemnie? To możliwe!

Argumenty rodziców z którymi nigdy się nie zgodzę. A Ty?

Najchętniej czytane wpisy na blogu, które pokochałyście w 2018 roku!

Czy istnieje sposób na spokojne dziecko? Ja już go znam

Klucz do szczęścia