fbpx

Czy brać dziecko na pogrzeb? Jak się zachować, kiedy umiera bliska osoba?

 

Śmierć w rodzinie to zwykle temat tabu, szczególnie kiedy mamy na myśli dzieci. U nas zawsze było trochę inaczej – rozmawiamy, odpowiadamy na nurtujące naszego przedszkolaka pytania, staramy się być szczerzy i z córką, i sami ze sobą.

 

Śmierć członka rodziny to sytuacja na którą, choćby nie wiem co, nie da się przygotować. To zawsze zaskakuje, wywołuje skrajne emocje, napięcie i często wywraca ten najmniejszy domowy świat do góry nogami. Często, mam wrażenie, w natłoku spraw, emocji i mnogości decyzji związanych z organizacją pogrzebu, traktujemy dzieci jak biernych obserwatorów, które, jak dobrze pójdzie, niewiele zapamiętają. Sądzę, że to duży błąd bo w dobrej wierze nie szanujemy uczuć dziecka, które staje się gąbką wszystkich niezrozumiałych i niesamowicie intensywnych emocji, jakie miotają w tym czasie dorosłymi. Dziecko próbuje pomóc, często usuwając się z pola widzenia, co nie znaczy, że nie dociera do niego zgiełk, że nie jest wystawione na stres, że nie przeżywa, nie ciekawi się, nie próbuje poukładać w główce i sercu tego, co zaszło. Dziecko, śmierć i pogrzeb to mało przyjemne połączenie. Ale czasem konieczne. I co najdziwniejsze, naturalne.

 

śmierć jest elementem życia

Jakkolwiek śmierć jest trudnym i smutnym tematem trzeba przyznać, że to zupełnie naturalny element życia. I tak jak naturalne są narodziny, tak samo śmierć jest nieodzowna.

Moim zdaniem, trzymanie dziecka na uboczu, nie dopuszczanie go do tego co dzieje się w rodzinie czy tworzenie sztucznej bariery w postaci np. nieobecności dziecka na pogrzebie, to błąd. Najbardziej przeraża to co nieznane, nierozumiane. Oczywiście, absolutnie wszystko co dociera do dziecka musi być dostosowane nie tyle do jego wieku, co indywidualnego rozwoju emocjonalnego, temperamentu dziecka, jego wrażliwości, empatii. A rodzic zna swoje dziecko najlepiej. Jak zatem wyglądało to u nas?

 

informacja o śmierci

Zmarł mój tata, dziadek moich dzieci. Sprawa miała się o tyle dla mojej Ami “lepiej”, że nigdy go nie poznała. Wszystko, co moje dzieci wiedzą o dziadku to jedynie nasze opowieści. Niemniej jednak emocji nie da się zatuszować. Rozmawiamy wprost, kiedy emocje dorosłych opadły, kiedy zyskaliśmy pewność co do całej sytuacji, zebraliśmy ważne informacje i podjęliśmy decyzje, które dorośli podjąć w takiej sytuacji muszą.

Z naszym przedszkolakiem rozmawiamy wprost, bez drastycznych szczegółów. Wyjaśniamy nasze zachowanie, wyjaśniamy co się stało i dlaczego. Opowiadamy jakie są plany na najbliższe dni, jak będą one wyglądały.

 

pogrzeb – czy warto ciągać dziecko?

Moim zdaniem najważniejszym wyznacznikiem jest to, czyj to pogrzeb. Jeśli dziecko jest starsze może samo wyrazić swoją chęć udziału lub przeciwnie – niechęć. Im bliższa rodzinie osoba, tym bardziej dziecko może brać udział w pogrzebie. To sytuacja, kiedy należy oddzielić zabobony od faktów, przesądy od wiary. Dziecko, które ma w najbliższych oparcie, z którym się rozmawia, odpowiada na pytania, podejdzie do tematu zupełnie naturalnie.

Nasze córki brały udział w pogrzebie. Starsza ma aktualnie 4,5 roku, młodsza 10 miesięcy. I, jak pisałam odnośnie zabobonów, młodsza brała udział w pogrzebie nie mając chrztu.

 

dzieci na pogrzebie

Przygotowaliśmy dzieci na to co będzie się działo, jak wygląda pogrzeb, kogo spotkamy i jak w trakcie konkretnych sytuacji należy się zachować. I jeśli można tak napisać, było dobrze, spokojnie, sentymentalnie. Starsza córka narysowała dla dziadka rysunek i poprosiła by włożyć go do trumny. Złożyła kwiatki. Wzruszyła się w momencie składania trumny w dole, ale zapewnialiśmy ją o tym, że jesteśmy razem, blisko. Pytaliśmy czy chce o coś dopytać, jak się miewa.

 

śmierć to śmierć

Jestem zdecydowaną przeciwniczką ściemy i traktowania dzieci niepoważnie, z brakiem szacunku zakładając, że i tak nie zapamiętają, i tak nie zrozumieją. Podkreślam – wszystko musi być dozowane w odpowiedniej ilości i odpowiednio do wieku dziecka. Ale. Kiedy ktoś umiera, mówię, że umarł. Żadne tam, że odszedł, że zasnął. Dlaczego? Bo zasypianie może odtąd zamienić się dla dziecka w koszmar, może być podszyte strachem, że dziecko zasypiając już się nie obudzi. Podobnie rodzice. Z odchodzeniem też mam wiele wątpliwości bo wystarczy, że muszę wyjść na chwilę lub odejść – do toalety, podejść w sklepie do kasy, gdziekolwiek. I mówię, że muszę na chwilę odejść. Jak dla mnie to straszne mieszanie w głowie.

 
 

Koniecznie zajrzyj tutaj 👇 👇 👇

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Wyczerpałam w nim temat śmierci, pożegnania bliskiego (w tym wypadku był to nasz pies) w rodzinie z małym dzieckiem.

 
 

po co sobie dokładać

Śmierć bliskiego to okropnie trudna sytuacja sama w sobie. Uważam, że nie warto udawać, że nic się nie stało, że jesteśmy z kamienia i nie możemy pozwolić sobie na łzy. Taka ściema jest dla dziecka gorsza, budzi więcej obaw, niezrozumienia, wzmaga zakłopotanie i poczucie braku szczerości ze strony rodzica. Dzieci naprawdę to czują. Utożsamiają się z nami i choć nie rozumieją pewnych pojęć, bo są one kwestią doświadczenia, to czują, widzą, słyszą. Wiedzą, jak jest.

Wcale nie jest powiedziane, że udział dziecka w pogrzebie i dopuszczenie go do wspólnego uczestniczenia w całej tej sytuacji, musi odbić się na nim negatywnie. Przeciwnie – dziecko zaspokaja swoją ciekawość, widzi szacunek okazany zmarłemu, troskę, więzi. I, choć trudno to sobie wyobrazić, znam dorosłych, którzy całe życie nie pogodzili się ze śmiercią bliskiego bo rodzice, w dobrej wierze oczywiście, trzymali ich z dala, nie pozwolili na przeżycie żałoby, pożegnanie. To dopiero smutny bagaż.

 

 

 

Mama, socjolog, blogerka. Niepoprawna optymistka.
Cierpliwie łączę obowiązki z pasjami, odkrywam uroki wyzwań ambitnej mamy z prawdziwym i codziennym macierzyństwem. Książkoholiczka kochająca dobre jedzenie i nietolerująca ściemy. Pasjonatka urokliwych miejsc i ładnych rzeczy. Znajdziesz mnie tutaj

Może spodoba ci się

Planszówka, która wzrusza, wzmacnia relacje i bawi – teraz dla Ciebie zupełnie za darmo!

Biegnij, to może się przewrócisz!

Od tych tekstów mamo, jeży się włos na głowie.

Macierzyństwo zmienia kobietę. To źle?

Sposoby na bezpieczne zakupy dla mam, o których mogłyście nie wiedzieć

Czy istnieje mądra kara?

Samodzielność 3-latka w przedszkolu – co przedszkolak umieć powinien

3 sprzęty bez których byłabym fatalną matką!

Wieczorne rytuały z dzieckiem na szczęśliwe życie

Szczerość. Trudna sztuka nie tylko od święta.

Spray na strachy – moja sztuczka w walce z potworami i dziecięcymi strachami

Mamo, ja Ciebie wzywam na dywanik!

Trafiony prezent to błahostka, jeśli znasz tę jedną zasadę

Kiedy pojawia się rodzeństwo, dziecku może zawalić się świat – 6 kroków by pomóc starszemu dziecku

Perfekcyjnie nieperfekcyjni. Czyli jak skutecznie oszukiwać siebie

Najbardziej stresujący styl wychowania o jakim słyszałam.

Święty Mikołaj to przeżytek. Nie chcę oszukiwać swojego dziecka.

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Sprawdzony sposób na odpieluchowanie dziecka bez stresu + propozycje zabaw i poradniki

Najważniejsze zasady bezpiecznej podróży z dzieckiem

Akuku Mamo! czyli szukam przyjaciółki z sąsiedztwa

A co jeśli mnie się nie spieszy…

Baby box czyli wyprawka idealna- jeden gadżet z mnóstwem zastosowań

Wiersze, rymowanki i życzenia na Dzień Babci i Dziadka – prawie 120 propozycji!

Przesądy i zabobony dla mamy i dziecka – aż strach czytać!

Czy jest coś, czego dzieci nienawidzą w świętach? Oj, tak!

Miłość do dziecka wyrażona wierszem – 3 wspaniałe propozycje

Macierzyństwo to więzienie.

Nie bądź ananas, bądź miły dla nas!

Głupi nie wie, że jest głupi

Chciałabym urodzić dziewczynkę, wolałabym żeby był chłopiec…

Jeśli zastanawiasz się, czy robisz TO dobrze, zadaj sobie TO jedno pytanie

Chustowanie, czyli noszenie dziecka w chuście. Nasza wspaniała przygoda

Czy zabawki mogą uczyć czegoś złego? Czyli, czym moje dzieci nie będą się nigdy bawić

Wyprawka przyszłej mamy i niemowlaka – nawet byś o tym nie pomyślała, a warto! Pomysł na prezent

Chytrus, złośnica, pulpet i terrorystka – komu zdarza się przezywać dziecko z miłości? Wzruszający list czytelnika

Szpinak robi mniam, czyli jak umilić posiłki i zachęcić do smakowania + jak zabić apetyt?

Moje dziecko lepsze? O tym, że nic nie spadło mi z nieba.

Daj jej tę czekoladę, przecież ma mleko, czyli teksty, które warto obrócić w kiepski żart

Zwierzak w prezencie. Genialny pomysł czy wielka pomyłka?

Zakaz krzyku na placu zabaw, czyli mama traci cierpliwość do… mam

Sprawdzone triki, które doceni każdy rodzic w kryzysowej sytuacji

Jak to jest mieć dzieci, czyli różnice w byciu mamą jedynaka i rodzeństwa

Dziś są Twoje urodziny 💚

Jedna jedyna rzecz, która zniszczy każdą najlepszą relację a miłość zamieni w nienawiść

W czym Ci dziecko nie pomoże. Macierzyństwo planem naprawczym związku.

Szacunek do starszych i to, co mi w nim przeszkadza.

Recenzja wideo niani Vtech VM5252 – spokojna mama, bezpieczny maluch

Zabobony i przesądy, które pomagają zajść w ciążę

Czy istnieje sposób na spokojne dziecko? Ja już go znam

Większość z Was zapomniała o tym wychowując dzieci…

Pozwólmy kobietom nie być matkami

Mamo, jesteś najlepsza!

Klucz do szczęścia

Wyprawka do przedszkola + podpisywanie wyprawki

Refluks u dziecka – dieta i zalecenia w trosce o zdrowie malucha

Skąd czerpię pomysły na zdrowe lunchboxy do przedszkola i na wycieczki z dziećmi? No pewnie, zgadłaś!

3 dni wakacji i ręce opadają. Najgorsze podsłyszane teksty kierowane do dzieci

Monitor oddechu – dla kogo, po co i czy warto?

W macierzyństwie żeby wygrać czasem trzeba odpuścić i przestać walczyć

9 sytuacji, które trzeba przeżyć żeby zrozumieć matkę.

Czy Twoje dziecko może być… kimś?

Jedna jedyna sytuacja, kiedy Walentynki mają sens

Co się stało, kiedy zrozumiałam, że jestem mamą?

Zdziwisz się, jaka muzyka oczaruje Twoje dziecko

7 oznak, że dziecko ma za dużo zabawek

Nawilżacz powietrza Klarta Humea – warto go mieć? Recenzja

Mama ma czas, czyli koniec z zimną kawą + mega darmowy bonus!

Podróż z dzieckiem – niezawodne gadżety na bezpieczną i wygodną wyprawę

Dorosłe dziecko. Jak odebrać dzieciństwo dziecku i dojrzałość dorosłemu

Niesamowite fakty i mity na temat noszenia dziecka

Przemoc wobec dzieci to nie tylko bicie. Czym krzywdzimy nasze maluchy?

Zabobony i przesądy w ciąży, czyli rzecz o głaskaniu barana w świetle Księżyca

Kiedy chłopiec pomaluje paznokcie świat wstrzymuje oddech

Kinderkraft Prime, czyli miasto i teren na wyciągnięcie ręki – recenzja wózka 2 w 1

13 przykazań rodzica – o tym co najważniejsze i dlaczego cała reszta nadaje się do kosza

Self-Reg. Metoda, która zrewolucjonizuje Twoje podejście do “niegrzecznych” dzieci

Dzieci – śmieci?

10 rzeczy, które kochamy w ojcach

Jak ułatwić dziecku start w przedszkolu?

Atrakcje turystyczne dla rodzin z dziećmi w Międzyzdrojach. Co zobaczyć, gdzie zjeść?

Mówisz i masz, czyli jak nasze słowa kształtują dziecko

Czy można przyjaźnić się z dzieckiem? Sposoby na pielęgnowanie więzi

10 bezwzględnych tekstów matek, których nienawidzą bezdzietne kobiety.

Problemy ze snem dziecka? Zobacz jakie sposoby na spokojny sen dziecka mają inne mamy

Macierzyństwo to monotonia, nuda i rutyna? Przekonaj się jak to jest naprawdę!

8 najbardziej zaskakujących rzeczy w macierzyństwie. Zgadzasz się?

Rodzicielstwo zaczyna się od rodziców

Dzieci nie są złe i już

Moja tajna broń w walce z rodzicielskimi porażkami + rabat ubraniowy

Klaps to nie bicie? Dziecko nie człowiek?

Co zrobić żeby dziecko chętnie (i dokładnie) myło zęby? Moje sprawdzone sposoby

Czujesz, że nie możesz dotrzeć do swojego dziecka? Napisz list!

Nie spodziewałabyś się, że możesz dostać to od własnego dziecka

Mały Książę i inne dzieła Antoine De Saint-Exupery • cytaty

Jest sobota a ja jestem w lesie. Nie, nie z pracą. Z rodziną

Argumenty rodziców z którymi nigdy się nie zgodzę. A Ty?

Stawianie granic dziecku – czy to w porządku?

Macierzyństwo z pasją – 3 złote zasady, które gwarantują sukces i szczęście

Bałagan? Jaki bałagan? Królewna idzie napić się kawki.

3 myśli, od których zapala mi się czerwona lampka

Przyjęcie w domu dla maluszka – szybko, łatwo i przyjemnie? To możliwe!

Esencja bliskości w praktyce czyli rodzaje chust i nosideł

Jak przekazać dziecku to, co najważniejsze, kiedy nie ma nas obok? Niezwykły miś, który zna moc słów

Ciemno, ciemniej. Dzieci w piekle depresji

Ach, te postanowienia… Ze mną Ci się uda!

Jak ogarnąć nieogarnięte? O zarządzaniu czasem dla kobiet

Dla babci i dziadka. Życzenia-marzenia.

Jestem człowiekiem, kobietą, matką. Ja wymagam, oczekuję, boję się i narzekam. Bo mogę

Żłobek i przedszkole – podsumowanie najlepszych wpisów

Co zrobić żeby 500+ nigdy się nie skończyło

Najwspanialsze cytaty o dzieciach – Janusz Korczak

O tym, skąd u dzieci biorą się niechciane zachowania

Nagła śmierć łóżeczkowa (SIDS) – jak możesz uratować swoje dziecko

Jestem mamą. Jestem super.

Najlepsze rady macierzyńskie, jakie kiedykolwiek otrzymałam.

Mój apel o szacunek dla maluszków.

4 irytujące zachowania matek, które można logicznie wytłumaczyć. Też tak robisz?

Moje hity na pierwsze miesiące z maluszkiem. Sprawdzona wyprawka!

Nadać imię szczęściu. O największym błędzie jaki popełniłam w ciąży

Bez mamy – jak to jest być samotnym ojcem? Wywiad

13 sekretów, które zdradzę Ci o sobie

Odkryłam dlaczego jestem złą mamą…

Co zrobić by dziecko przespało przynajmniej 10 godzin. Tajemne triki na spokojny i długi sen.

Nie, nie, nie. Czego nieświadomie uczymy swoje dzieci?

Wyprawka dla dziecka – co kompletnie się nam nie przydało

Gadżety pomocne przy karmieniu piersią + książki

Wychować boga, czyli dziecko na rodzinnym piedestale

Jak stworzyć szczęśliwego człowieka?

Niewygodne fakty, które MUSISZ zaakceptować!

Najchętniej czytane wpisy na blogu, które pokochałyście w 2018 roku!

Rodzice! Opamiętajcie się bo nie będziecie mieli kogo ratować!

List od św. Mikołaja, czyli przywracamy magię świąt. Jak to możliwe?

Poronienie – czego nie mówić kobiecie po stracie, jak pomóc rodzicom

Bezpłatne zajęcia pozalekcyjne. Gotowy plan niesamowitych zajęć dodatkowych dla dzieci w każdym wieku

Dziecko i sąsiedzi. Czy to mieszanka wybuchowa?

O co tak naprawdę chodzi w rodzicielstwie?

20 rzeczy, o których warto pamiętać wybierając żłobek lub przedszkole

Przykazania szczęśliwej mamy – musisz je poznać!

Tego uczę swoje dziecko i obrywam za to po uszach!

Jak zniechęcić dziecko do lekarzy

Książki poradniki dla rodziców przyszłych przedszkolaków

Czy istnieje najlepszy czas na dziecko?

Tego dziecka nie uczę. O oddawaniu krzywd i zemście.

Jak pozytywnie wspierać rozwój dziecka w pierwszym roku jego życia (dotyczy również starszych dzieci)

Jak dbać o emocje dziecka, dostrzec je i pielęgnować – przydatne narzędzia

Dobry mąż to zła żona

Zastanawiałaś się nad tym, co przy dzieciach mówisz… sama do siebie?

Jak zachęcić dziecko do czytania książek? 6 sprawdzonych sposobów