fbpx

Czy brać dziecko na pogrzeb? Jak się zachować, kiedy umiera bliska osoba?

 

Śmierć w rodzinie to zwykle temat tabu, szczególnie kiedy mamy na myśli dzieci. U nas zawsze było trochę inaczej – rozmawiamy, odpowiadamy na nurtujące naszego przedszkolaka pytania, staramy się być szczerzy i z córką, i sami ze sobą.

 

Śmierć członka rodziny to sytuacja na którą, choćby nie wiem co, nie da się przygotować. To zawsze zaskakuje, wywołuje skrajne emocje, napięcie i często wywraca ten najmniejszy domowy świat do góry nogami. Często, mam wrażenie, w natłoku spraw, emocji i mnogości decyzji związanych z organizacją pogrzebu, traktujemy dzieci jak biernych obserwatorów, które, jak dobrze pójdzie, niewiele zapamiętają. Sądzę, że to duży błąd bo w dobrej wierze nie szanujemy uczuć dziecka, które staje się gąbką wszystkich niezrozumiałych i niesamowicie intensywnych emocji, jakie miotają w tym czasie dorosłymi. Dziecko próbuje pomóc, często usuwając się z pola widzenia, co nie znaczy, że nie dociera do niego zgiełk, że nie jest wystawione na stres, że nie przeżywa, nie ciekawi się, nie próbuje poukładać w główce i sercu tego, co zaszło. Dziecko, śmierć i pogrzeb to mało przyjemne połączenie. Ale czasem konieczne. I co najdziwniejsze, naturalne.

 

śmierć jest elementem życia

Jakkolwiek śmierć jest trudnym i smutnym tematem trzeba przyznać, że to zupełnie naturalny element życia. I tak jak naturalne są narodziny, tak samo śmierć jest nieodzowna.

Moim zdaniem, trzymanie dziecka na uboczu, nie dopuszczanie go do tego co dzieje się w rodzinie czy tworzenie sztucznej bariery w postaci np. nieobecności dziecka na pogrzebie, to błąd. Najbardziej przeraża to co nieznane, nierozumiane. Oczywiście, absolutnie wszystko co dociera do dziecka musi być dostosowane nie tyle do jego wieku, co indywidualnego rozwoju emocjonalnego, temperamentu dziecka, jego wrażliwości, empatii. A rodzic zna swoje dziecko najlepiej. Jak zatem wyglądało to u nas?

 

informacja o śmierci

Zmarł mój tata, dziadek moich dzieci. Sprawa miała się o tyle dla mojej Ami “lepiej”, że nigdy go nie poznała. Wszystko, co moje dzieci wiedzą o dziadku to jedynie nasze opowieści. Niemniej jednak emocji nie da się zatuszować. Rozmawiamy wprost, kiedy emocje dorosłych opadły, kiedy zyskaliśmy pewność co do całej sytuacji, zebraliśmy ważne informacje i podjęliśmy decyzje, które dorośli podjąć w takiej sytuacji muszą.

Z naszym przedszkolakiem rozmawiamy wprost, bez drastycznych szczegółów. Wyjaśniamy nasze zachowanie, wyjaśniamy co się stało i dlaczego. Opowiadamy jakie są plany na najbliższe dni, jak będą one wyglądały.

 

pogrzeb – czy warto ciągać dziecko?

Moim zdaniem najważniejszym wyznacznikiem jest to, czyj to pogrzeb. Jeśli dziecko jest starsze może samo wyrazić swoją chęć udziału lub przeciwnie – niechęć. Im bliższa rodzinie osoba, tym bardziej dziecko może brać udział w pogrzebie. To sytuacja, kiedy należy oddzielić zabobony od faktów, przesądy od wiary. Dziecko, które ma w najbliższych oparcie, z którym się rozmawia, odpowiada na pytania, podejdzie do tematu zupełnie naturalnie.

Nasze córki brały udział w pogrzebie. Starsza ma aktualnie 4,5 roku, młodsza 10 miesięcy. I, jak pisałam odnośnie zabobonów, młodsza brała udział w pogrzebie nie mając chrztu.

 

dzieci na pogrzebie

Przygotowaliśmy dzieci na to co będzie się działo, jak wygląda pogrzeb, kogo spotkamy i jak w trakcie konkretnych sytuacji należy się zachować. I jeśli można tak napisać, było dobrze, spokojnie, sentymentalnie. Starsza córka narysowała dla dziadka rysunek i poprosiła by włożyć go do trumny. Złożyła kwiatki. Wzruszyła się w momencie składania trumny w dole, ale zapewnialiśmy ją o tym, że jesteśmy razem, blisko. Pytaliśmy czy chce o coś dopytać, jak się miewa.

 

śmierć to śmierć

Jestem zdecydowaną przeciwniczką ściemy i traktowania dzieci niepoważnie, z brakiem szacunku zakładając, że i tak nie zapamiętają, i tak nie zrozumieją. Podkreślam – wszystko musi być dozowane w odpowiedniej ilości i odpowiednio do wieku dziecka. Ale. Kiedy ktoś umiera, mówię, że umarł. Żadne tam, że odszedł, że zasnął. Dlaczego? Bo zasypianie może odtąd zamienić się dla dziecka w koszmar, może być podszyte strachem, że dziecko zasypiając już się nie obudzi. Podobnie rodzice. Z odchodzeniem też mam wiele wątpliwości bo wystarczy, że muszę wyjść na chwilę lub odejść – do toalety, podejść w sklepie do kasy, gdziekolwiek. I mówię, że muszę na chwilę odejść. Jak dla mnie to straszne mieszanie w głowie.

 
 

Koniecznie zajrzyj tutaj 👇 👇 👇

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Wyczerpałam w nim temat śmierci, pożegnania bliskiego (w tym wypadku był to nasz pies) w rodzinie z małym dzieckiem.

 
 

po co sobie dokładać

Śmierć bliskiego to okropnie trudna sytuacja sama w sobie. Uważam, że nie warto udawać, że nic się nie stało, że jesteśmy z kamienia i nie możemy pozwolić sobie na łzy. Taka ściema jest dla dziecka gorsza, budzi więcej obaw, niezrozumienia, wzmaga zakłopotanie i poczucie braku szczerości ze strony rodzica. Dzieci naprawdę to czują. Utożsamiają się z nami i choć nie rozumieją pewnych pojęć, bo są one kwestią doświadczenia, to czują, widzą, słyszą. Wiedzą, jak jest.

Wcale nie jest powiedziane, że udział dziecka w pogrzebie i dopuszczenie go do wspólnego uczestniczenia w całej tej sytuacji, musi odbić się na nim negatywnie. Przeciwnie – dziecko zaspokaja swoją ciekawość, widzi szacunek okazany zmarłemu, troskę, więzi. I, choć trudno to sobie wyobrazić, znam dorosłych, którzy całe życie nie pogodzili się ze śmiercią bliskiego bo rodzice, w dobrej wierze oczywiście, trzymali ich z dala, nie pozwolili na przeżycie żałoby, pożegnanie. To dopiero smutny bagaż.

 

 

 

Mama, socjolog, blogerka. Niepoprawna optymistka.
Cierpliwie łączę obowiązki z pasjami, odkrywam uroki wyzwań ambitnej mamy z prawdziwym i codziennym macierzyństwem. Książkoholiczka kochająca dobre jedzenie i nietolerująca ściemy. Pasjonatka urokliwych miejsc i ładnych rzeczy. Znajdziesz mnie tutaj

Może spodoba ci się

Zastanawiałaś się nad tym, co przy dzieciach mówisz… sama do siebie?

Dobry mąż to zła żona

3 sprzęty bez których byłabym fatalną matką!

Poronienie – czego nie mówić kobiecie po stracie, jak pomóc rodzicom

8 najbardziej zaskakujących rzeczy w macierzyństwie. Zgadzasz się?

Czy można przyjaźnić się z dzieckiem? Sposoby na pielęgnowanie więzi

Kinderkraft Prime, czyli miasto i teren na wyciągnięcie ręki – recenzja wózka 2 w 1

Wyprawka przyszłej mamy i niemowlaka – nawet byś o tym nie pomyślała, a warto! Pomysł na prezent

Jedna jedyna rzecz, która zniszczy każdą najlepszą relację a miłość zamieni w nienawiść

Odkryłam dlaczego jestem złą mamą…

Nawilżacz powietrza Klarta Humea – warto go mieć? Recenzja

Stawianie granic dziecku – czy to w porządku?

Zwierzak w prezencie. Genialny pomysł czy wielka pomyłka?

Kiedy pojawia się rodzeństwo, dziecku może zawalić się świat – 6 kroków by pomóc starszemu dziecku

Zabobony i przesądy, które pomagają zajść w ciążę

3 dni wakacji i ręce opadają. Najgorsze podsłyszane teksty kierowane do dzieci

Dorosłe dziecko. Jak odebrać dzieciństwo dziecku i dojrzałość dorosłemu

Planszówka, która wzrusza, wzmacnia relacje i bawi – teraz dla Ciebie zupełnie za darmo!

Problemy ze snem dziecka? Zobacz jakie sposoby na spokojny sen dziecka mają inne mamy

Jak przekazać dziecku to, co najważniejsze, kiedy nie ma nas obok? Niezwykły miś, który zna moc słów

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Wychować boga, czyli dziecko na rodzinnym piedestale

Jak pozytywnie wspierać rozwój dziecka w pierwszym roku jego życia (dotyczy również starszych dzieci)

Mamo, ja Ciebie wzywam na dywanik!

Co się stało, kiedy zrozumiałam, że jestem mamą?

Spray na strachy – moja sztuczka w walce z potworami i dziecięcymi strachami

Zakaz krzyku na placu zabaw, czyli mama traci cierpliwość do… mam

10 bezwzględnych tekstów matek, których nienawidzą bezdzietne kobiety.

4 irytujące zachowania matek, które można logicznie wytłumaczyć. Też tak robisz?

Macierzyństwo zmienia kobietę. To źle?

13 sekretów, które zdradzę Ci o sobie

Podróż z dzieckiem – niezawodne gadżety na bezpieczną i wygodną wyprawę

Chytrus, złośnica, pulpet i terrorystka – komu zdarza się przezywać dziecko z miłości? Wzruszający list czytelnika

Miłość do dziecka wyrażona wierszem – 3 wspaniałe propozycje

Mówisz i masz, czyli jak nasze słowa kształtują dziecko

Sprawdzone triki, które doceni każdy rodzic w kryzysowej sytuacji

Wieczorne rytuały z dzieckiem na szczęśliwe życie

Bez mamy – jak to jest być samotnym ojcem? Wywiad

Refluks u dziecka – dieta i zalecenia w trosce o zdrowie malucha

13 przykazań rodzica – o tym co najważniejsze i dlaczego cała reszta nadaje się do kosza

Biegnij, to może się przewrócisz!

Jestem mamą. Jestem super.

Samodzielność 3-latka w przedszkolu – co przedszkolak umieć powinien

W macierzyństwie żeby wygrać czasem trzeba odpuścić i przestać walczyć

Czy Twoje dziecko może być… kimś?

Co zrobić żeby 500+ nigdy się nie skończyło

Jak stworzyć szczęśliwego człowieka?

Jak ułatwić dziecku start w przedszkolu?

Perfekcyjnie nieperfekcyjni. Czyli jak skutecznie oszukiwać siebie

Akuku Mamo! czyli szukam przyjaciółki z sąsiedztwa

Czy jest coś, czego dzieci nienawidzą w świętach? Oj, tak!

Mały Książę i inne dzieła Antoine De Saint-Exupery • cytaty

Tego uczę swoje dziecko i obrywam za to po uszach!

Sposoby na bezpieczne zakupy dla mam, o których mogłyście nie wiedzieć

Skąd czerpię pomysły na zdrowe lunchboxy do przedszkola i na wycieczki z dziećmi? No pewnie, zgadłaś!

Dziś są Twoje urodziny 💚

Wyprawka dla dziecka – co kompletnie się nam nie przydało

Monitor oddechu – dla kogo, po co i czy warto?

Atrakcje turystyczne dla rodzin z dziećmi w Międzyzdrojach. Co zobaczyć, gdzie zjeść?

O tym, skąd u dzieci biorą się niechciane zachowania

Czy istnieje mądra kara?

Przesądy i zabobony dla mamy i dziecka – aż strach czytać!

Gadżety pomocne przy karmieniu piersią + książki

Trafiony prezent to błahostka, jeśli znasz tę jedną zasadę

9 sytuacji, które trzeba przeżyć żeby zrozumieć matkę.

Jak dbać o emocje dziecka, dostrzec je i pielęgnować – przydatne narzędzia

Czy istnieje sposób na spokojne dziecko? Ja już go znam

Książki poradniki dla rodziców przyszłych przedszkolaków

Daj jej tę czekoladę, przecież ma mleko, czyli teksty, które warto obrócić w kiepski żart

20 rzeczy, o których warto pamiętać wybierając żłobek lub przedszkole

Jest sobota a ja jestem w lesie. Nie, nie z pracą. Z rodziną

Czujesz, że nie możesz dotrzeć do swojego dziecka? Napisz list!

Dzieci nie są złe i już

Moje dziecko lepsze? O tym, że nic nie spadło mi z nieba.

Esencja bliskości w praktyce czyli rodzaje chust i nosideł

Zdziwisz się, jaka muzyka oczaruje Twoje dziecko

Macierzyństwo to więzienie.

Tego dziecka nie uczę. O oddawaniu krzywd i zemście.

Mama ma czas, czyli koniec z zimną kawą + mega darmowy bonus!

Ach, te postanowienia… Ze mną Ci się uda!

Jak to jest mieć dzieci, czyli różnice w byciu mamą jedynaka i rodzeństwa

Od tych tekstów mamo, jeży się włos na głowie.

Moja tajna broń w walce z rodzicielskimi porażkami + rabat ubraniowy

Szczerość. Trudna sztuka nie tylko od święta.

Chciałabym urodzić dziewczynkę, wolałabym żeby był chłopiec…

Klucz do szczęścia

Bałagan? Jaki bałagan? Królewna idzie napić się kawki.

List od św. Mikołaja, czyli przywracamy magię świąt. Jak to możliwe?

Najważniejsze zasady bezpiecznej podróży z dzieckiem

Żłobek i przedszkole – podsumowanie najlepszych wpisów

Nie spodziewałabyś się, że możesz dostać to od własnego dziecka

A co jeśli mnie się nie spieszy…

Jedna jedyna sytuacja, kiedy Walentynki mają sens

O co tak naprawdę chodzi w rodzicielstwie?

Co zrobić żeby dziecko chętnie (i dokładnie) myło zęby? Moje sprawdzone sposoby

Macierzyństwo z pasją – 3 złote zasady, które gwarantują sukces i szczęście

Dzieci – śmieci?

Zabobony i przesądy w ciąży, czyli rzecz o głaskaniu barana w świetle Księżyca

Recenzja wideo niani Vtech VM5252 – spokojna mama, bezpieczny maluch

Głupi nie wie, że jest głupi

W czym Ci dziecko nie pomoże. Macierzyństwo planem naprawczym związku.

Jak zniechęcić dziecko do lekarzy

Chustowanie, czyli noszenie dziecka w chuście. Nasza wspaniała przygoda

Rodzice! Opamiętajcie się bo nie będziecie mieli kogo ratować!

Pozwólmy kobietom nie być matkami

Nagła śmierć łóżeczkowa (SIDS) – jak możesz uratować swoje dziecko

Nadać imię szczęściu. O największym błędzie jaki popełniłam w ciąży

Dla babci i dziadka. Życzenia-marzenia.

Przyjęcie w domu dla maluszka – szybko, łatwo i przyjemnie? To możliwe!

Wiersze, rymowanki i życzenia na Dzień Babci i Dziadka – prawie 120 propozycji!

Jestem człowiekiem, kobietą, matką. Ja wymagam, oczekuję, boję się i narzekam. Bo mogę

7 oznak, że dziecko ma za dużo zabawek

Większość z Was zapomniała o tym wychowując dzieci…

3 myśli, od których zapala mi się czerwona lampka

Rodzicielstwo zaczyna się od rodziców

Klaps to nie bicie? Dziecko nie człowiek?

Argumenty rodziców z którymi nigdy się nie zgodzę. A Ty?

Czy zabawki mogą uczyć czegoś złego? Czyli, czym moje dzieci nie będą się nigdy bawić

Bezpłatne zajęcia pozalekcyjne. Gotowy plan niesamowitych zajęć dodatkowych dla dzieci w każdym wieku

Kiedy chłopiec pomaluje paznokcie świat wstrzymuje oddech

Najwspanialsze cytaty o dzieciach – Janusz Korczak

Self-Reg. Metoda, która zrewolucjonizuje Twoje podejście do “niegrzecznych” dzieci

Nie, nie, nie. Czego nieświadomie uczymy swoje dzieci?

Mój apel o szacunek dla maluszków.

Szacunek do starszych i to, co mi w nim przeszkadza.

Najlepsze rady macierzyńskie, jakie kiedykolwiek otrzymałam.

Macierzyństwo to monotonia, nuda i rutyna? Przekonaj się jak to jest naprawdę!

10 rzeczy, które kochamy w ojcach

Moje hity na pierwsze miesiące z maluszkiem. Sprawdzona wyprawka!

Niewygodne fakty, które MUSISZ zaakceptować!

Święty Mikołaj to przeżytek. Nie chcę oszukiwać swojego dziecka.

Sprawdzony sposób na odpieluchowanie dziecka bez stresu + propozycje zabaw i poradniki

Jak ogarnąć nieogarnięte? O zarządzaniu czasem dla kobiet

Nie bądź ananas, bądź miły dla nas!

Niesamowite fakty i mity na temat noszenia dziecka

Co zrobić by dziecko przespało przynajmniej 10 godzin. Tajemne triki na spokojny i długi sen.

Mamo, jesteś najlepsza!

Czy istnieje najlepszy czas na dziecko?

Najbardziej stresujący styl wychowania o jakim słyszałam.

Jeśli zastanawiasz się, czy robisz TO dobrze, zadaj sobie TO jedno pytanie

Wyprawka do przedszkola + podpisywanie wyprawki

Najchętniej czytane wpisy na blogu, które pokochałyście w 2018 roku!

Przemoc wobec dzieci to nie tylko bicie. Czym krzywdzimy nasze maluchy?

Baby box czyli wyprawka idealna- jeden gadżet z mnóstwem zastosowań

Przykazania szczęśliwej mamy – musisz je poznać!

Ciemno, ciemniej. Dzieci w piekle depresji

Jak zachęcić dziecko do czytania książek? 6 sprawdzonych sposobów

Szpinak robi mniam, czyli jak umilić posiłki i zachęcić do smakowania + jak zabić apetyt?

Dziecko i sąsiedzi. Czy to mieszanka wybuchowa?