fbpx

Czy brać dziecko na pogrzeb? Jak się zachować, kiedy umiera bliska osoba?

 

Śmierć w rodzinie to zwykle temat tabu, szczególnie kiedy mamy na myśli dzieci. U nas zawsze było trochę inaczej – rozmawiamy, odpowiadamy na nurtujące naszego przedszkolaka pytania, staramy się być szczerzy i z córką, i sami ze sobą.

 

Śmierć członka rodziny to sytuacja na którą, choćby nie wiem co, nie da się przygotować. To zawsze zaskakuje, wywołuje skrajne emocje, napięcie i często wywraca ten najmniejszy domowy świat do góry nogami. Często, mam wrażenie, w natłoku spraw, emocji i mnogości decyzji związanych z organizacją pogrzebu, traktujemy dzieci jak biernych obserwatorów, które, jak dobrze pójdzie, niewiele zapamiętają. Sądzę, że to duży błąd bo w dobrej wierze nie szanujemy uczuć dziecka, które staje się gąbką wszystkich niezrozumiałych i niesamowicie intensywnych emocji, jakie miotają w tym czasie dorosłymi. Dziecko próbuje pomóc, często usuwając się z pola widzenia, co nie znaczy, że nie dociera do niego zgiełk, że nie jest wystawione na stres, że nie przeżywa, nie ciekawi się, nie próbuje poukładać w główce i sercu tego, co zaszło. Dziecko, śmierć i pogrzeb to mało przyjemne połączenie. Ale czasem konieczne. I co najdziwniejsze, naturalne.

 

śmierć jest elementem życia

Jakkolwiek śmierć jest trudnym i smutnym tematem trzeba przyznać, że to zupełnie naturalny element życia. I tak jak naturalne są narodziny, tak samo śmierć jest nieodzowna.

Moim zdaniem, trzymanie dziecka na uboczu, nie dopuszczanie go do tego co dzieje się w rodzinie czy tworzenie sztucznej bariery w postaci np. nieobecności dziecka na pogrzebie, to błąd. Najbardziej przeraża to co nieznane, nierozumiane. Oczywiście, absolutnie wszystko co dociera do dziecka musi być dostosowane nie tyle do jego wieku, co indywidualnego rozwoju emocjonalnego, temperamentu dziecka, jego wrażliwości, empatii. A rodzic zna swoje dziecko najlepiej. Jak zatem wyglądało to u nas?

 

informacja o śmierci

Zmarł mój tata, dziadek moich dzieci. Sprawa miała się o tyle dla mojej Ami “lepiej”, że nigdy go nie poznała. Wszystko, co moje dzieci wiedzą o dziadku to jedynie nasze opowieści. Niemniej jednak emocji nie da się zatuszować. Rozmawiamy wprost, kiedy emocje dorosłych opadły, kiedy zyskaliśmy pewność co do całej sytuacji, zebraliśmy ważne informacje i podjęliśmy decyzje, które dorośli podjąć w takiej sytuacji muszą.

Z naszym przedszkolakiem rozmawiamy wprost, bez drastycznych szczegółów. Wyjaśniamy nasze zachowanie, wyjaśniamy co się stało i dlaczego. Opowiadamy jakie są plany na najbliższe dni, jak będą one wyglądały.

 

pogrzeb – czy warto ciągać dziecko?

Moim zdaniem najważniejszym wyznacznikiem jest to, czyj to pogrzeb. Jeśli dziecko jest starsze może samo wyrazić swoją chęć udziału lub przeciwnie – niechęć. Im bliższa rodzinie osoba, tym bardziej dziecko może brać udział w pogrzebie. To sytuacja, kiedy należy oddzielić zabobony od faktów, przesądy od wiary. Dziecko, które ma w najbliższych oparcie, z którym się rozmawia, odpowiada na pytania, podejdzie do tematu zupełnie naturalnie.

Nasze córki brały udział w pogrzebie. Starsza ma aktualnie 4,5 roku, młodsza 10 miesięcy. I, jak pisałam odnośnie zabobonów, młodsza brała udział w pogrzebie nie mając chrztu.

 

dzieci na pogrzebie

Przygotowaliśmy dzieci na to co będzie się działo, jak wygląda pogrzeb, kogo spotkamy i jak w trakcie konkretnych sytuacji należy się zachować. I jeśli można tak napisać, było dobrze, spokojnie, sentymentalnie. Starsza córka narysowała dla dziadka rysunek i poprosiła by włożyć go do trumny. Złożyła kwiatki. Wzruszyła się w momencie składania trumny w dole, ale zapewnialiśmy ją o tym, że jesteśmy razem, blisko. Pytaliśmy czy chce o coś dopytać, jak się miewa.

 

śmierć to śmierć

Jestem zdecydowaną przeciwniczką ściemy i traktowania dzieci niepoważnie, z brakiem szacunku zakładając, że i tak nie zapamiętają, i tak nie zrozumieją. Podkreślam – wszystko musi być dozowane w odpowiedniej ilości i odpowiednio do wieku dziecka. Ale. Kiedy ktoś umiera, mówię, że umarł. Żadne tam, że odszedł, że zasnął. Dlaczego? Bo zasypianie może odtąd zamienić się dla dziecka w koszmar, może być podszyte strachem, że dziecko zasypiając już się nie obudzi. Podobnie rodzice. Z odchodzeniem też mam wiele wątpliwości bo wystarczy, że muszę wyjść na chwilę lub odejść – do toalety, podejść w sklepie do kasy, gdziekolwiek. I mówię, że muszę na chwilę odejść. Jak dla mnie to straszne mieszanie w głowie.

 
 

Koniecznie zajrzyj tutaj 👇 👇 👇

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Wyczerpałam w nim temat śmierci, pożegnania bliskiego (w tym wypadku był to nasz pies) w rodzinie z małym dzieckiem.

 
 

po co sobie dokładać

Śmierć bliskiego to okropnie trudna sytuacja sama w sobie. Uważam, że nie warto udawać, że nic się nie stało, że jesteśmy z kamienia i nie możemy pozwolić sobie na łzy. Taka ściema jest dla dziecka gorsza, budzi więcej obaw, niezrozumienia, wzmaga zakłopotanie i poczucie braku szczerości ze strony rodzica. Dzieci naprawdę to czują. Utożsamiają się z nami i choć nie rozumieją pewnych pojęć, bo są one kwestią doświadczenia, to czują, widzą, słyszą. Wiedzą, jak jest.

Wcale nie jest powiedziane, że udział dziecka w pogrzebie i dopuszczenie go do wspólnego uczestniczenia w całej tej sytuacji, musi odbić się na nim negatywnie. Przeciwnie – dziecko zaspokaja swoją ciekawość, widzi szacunek okazany zmarłemu, troskę, więzi. I, choć trudno to sobie wyobrazić, znam dorosłych, którzy całe życie nie pogodzili się ze śmiercią bliskiego bo rodzice, w dobrej wierze oczywiście, trzymali ich z dala, nie pozwolili na przeżycie żałoby, pożegnanie. To dopiero smutny bagaż.

 

 

 

Mama, socjolog, blogerka. Niepoprawna optymistka.
Cierpliwie łączę obowiązki z pasjami, odkrywam uroki wyzwań ambitnej mamy z prawdziwym i codziennym macierzyństwem. Książkoholiczka kochająca dobre jedzenie i nietolerująca ściemy. Pasjonatka urokliwych miejsc i ładnych rzeczy. Znajdziesz mnie tutaj

Może spodoba ci się

Perfekcyjnie nieperfekcyjni. Czyli jak skutecznie oszukiwać siebie

Jak ogarnąć nieogarnięte? O zarządzaniu czasem dla kobiet

Miłość do dziecka wyrażona wierszem – 3 wspaniałe propozycje

Żłobek i przedszkole – podsumowanie najlepszych wpisów

Ach, te postanowienia… Ze mną Ci się uda!

Czy istnieje najlepszy czas na dziecko?

Daj jej tę czekoladę, przecież ma mleko, czyli teksty, które warto obrócić w kiepski żart

Wieczorne rytuały z dzieckiem na szczęśliwe życie

Głupi nie wie, że jest głupi

Książki poradniki dla rodziców przyszłych przedszkolaków

Podróż z dzieckiem – niezawodne gadżety na bezpieczną i wygodną wyprawę

Odkryłam dlaczego jestem złą mamą…

Dziś są Twoje urodziny 💚

Chustowanie, czyli noszenie dziecka w chuście. Nasza wspaniała przygoda

Wyprawka dla dziecka – co kompletnie się nam nie przydało

Najwspanialsze cytaty o dzieciach – Janusz Korczak

Zwierzak w prezencie. Genialny pomysł czy wielka pomyłka?

Kinderkraft Prime, czyli miasto i teren na wyciągnięcie ręki – recenzja wózka 2 w 1

Najlepsze rady macierzyńskie, jakie kiedykolwiek otrzymałam.

Jestem mamą. Jestem super.

Biegnij, to może się przewrócisz!

10 bezwzględnych tekstów matek, których nienawidzą bezdzietne kobiety.

Planszówka, która wzrusza, wzmacnia relacje i bawi – teraz dla Ciebie zupełnie za darmo!

3 dni wakacji i ręce opadają. Najgorsze podsłyszane teksty kierowane do dzieci

Niesamowite fakty i mity na temat noszenia dziecka

8 najbardziej zaskakujących rzeczy w macierzyństwie. Zgadzasz się?

7 oznak, że dziecko ma za dużo zabawek

Dorosłe dziecko. Jak odebrać dzieciństwo dziecku i dojrzałość dorosłemu

Dzieci nie są złe i już

Jak dbać o emocje dziecka, dostrzec je i pielęgnować – przydatne narzędzia

Czy można przyjaźnić się z dzieckiem? Sposoby na pielęgnowanie więzi

Większość z Was zapomniała o tym wychowując dzieci…

Jedna jedyna rzecz, która zniszczy każdą najlepszą relację a miłość zamieni w nienawiść

Gadżety pomocne przy karmieniu piersią + książki

Pozwólmy kobietom nie być matkami

Nagła śmierć łóżeczkowa (SIDS) – jak możesz uratować swoje dziecko

Święty Mikołaj to przeżytek. Nie chcę oszukiwać swojego dziecka.

Nie, nie, nie. Czego nieświadomie uczymy swoje dzieci?

Mały Książę i inne dzieła Antoine De Saint-Exupery • cytaty

Macierzyństwo z pasją – 3 złote zasady, które gwarantują sukces i szczęście

Mama ma czas, czyli koniec z zimną kawą + mega darmowy bonus!

Przesądy i zabobony dla mamy i dziecka – aż strach czytać!

Zabobony i przesądy, które pomagają zajść w ciążę

Szpinak robi mniam, czyli jak umilić posiłki i zachęcić do smakowania + jak zabić apetyt?

Refluks u dziecka – dieta i zalecenia w trosce o zdrowie malucha

Mamo, jesteś najlepsza!

Stawianie granic dziecku – czy to w porządku?

W macierzyństwie żeby wygrać czasem trzeba odpuścić i przestać walczyć

3 sprzęty bez których byłabym fatalną matką!

Przyjęcie w domu dla maluszka – szybko, łatwo i przyjemnie? To możliwe!

Mówisz i masz, czyli jak nasze słowa kształtują dziecko

3 myśli, od których zapala mi się czerwona lampka

Jak to jest mieć dzieci, czyli różnice w byciu mamą jedynaka i rodzeństwa

Jestem człowiekiem, kobietą, matką. Ja wymagam, oczekuję, boję się i narzekam. Bo mogę

Esencja bliskości w praktyce czyli rodzaje chust i nosideł

Moje hity na pierwsze miesiące z maluszkiem, sprawdzona wyprawka

Wyprawka przyszłej mamy i niemowlaka – nawet byś o tym nie pomyślała, a warto! Pomysł na prezent

Najchętniej czytane wpisy na blogu, które pokochałyście w 2018 roku!

Co zrobić żeby dziecko chętnie (i dokładnie) myło zęby? Moje sprawdzone sposoby

Mamo, ja Ciebie wzywam na dywanik!

Skąd czerpię pomysły na zdrowe lunchboxy do przedszkola i na wycieczki z dziećmi? No pewnie, zgadłaś!

Od tych tekstów mamo, jeży się włos na głowie.

9 sytuacji, które trzeba przeżyć żeby zrozumieć matkę.

Spray na strachy – moja sztuczka w walce z potworami i dziecięcymi strachami

Wyprawka do przedszkola + podpisywanie wyprawki

Co się stało, kiedy zrozumiałam, że jestem mamą?

Samodzielność 3-latka w przedszkolu – co przedszkolak umieć powinien

Jedna jedyna sytuacja, kiedy Walentynki mają sens

Czy istnieje sposób na spokojne dziecko? Ja już go znam

Nie spodziewałabyś się, że możesz dostać to od własnego dziecka

Co zrobić by dziecko przespało przynajmniej 10 godzin. Tajemne triki na spokojny i długi sen.

Zdziwisz się, jaka muzyka oczaruje Twoje dziecko

Sprawdzone triki, które doceni każdy rodzic w kryzysowej sytuacji

Jak pozytywnie wspierać rozwój dziecka w pierwszym roku jego życia (dotyczy również starszych dzieci)

Mój apel o szacunek dla maluszków.

Jak ułatwić dziecku start w przedszkolu?

Problemy ze snem dziecka? Zobacz jakie sposoby na spokojny sen dziecka mają inne mamy

Co zrobić żeby 500+ nigdy się nie skończyło

Tego uczę swoje dziecko i obrywam za to po uszach!

Niewygodne fakty, które MUSISZ zaakceptować!

Jak przekazać dziecku to, co najważniejsze, kiedy nie ma nas obok? Niezwykły miś, który zna moc słów

Kiedy chłopiec pomaluje paznokcie świat wstrzymuje oddech

10 rzeczy, które kochamy w ojcach

Bezpłatne zajęcia pozalekcyjne. Gotowy plan niesamowitych zajęć dodatkowych dla dzieci w każdym wieku

Wiersze, rymowanki i życzenia na Dzień Babci i Dziadka – prawie 120 propozycji!

Jest sobota a ja jestem w lesie. Nie, nie z pracą. Z rodziną

13 przykazań rodzica – o tym co najważniejsze i dlaczego cała reszta nadaje się do kosza

Zabobony i przesądy w ciąży, czyli rzecz o głaskaniu barana w świetle Księżyca

Najważniejsze zasady bezpiecznej podróży z dzieckiem

Przemoc wobec dzieci to nie tylko bicie. Czym krzywdzimy nasze maluchy?

Macierzyństwo to monotonia, nuda i rutyna? Przekonaj się jak to jest naprawdę!

Tego dziecka nie uczę. O oddawaniu krzywd i zemście.

O tym, skąd u dzieci biorą się niechciane zachowania

Moja tajna broń w walce z rodzicielskimi porażkami + rabat ubraniowy

Dobry mąż to zła żona

Wychować boga, czyli dziecko na rodzinnym piedestale

Poronienie – czego nie mówić kobiecie po stracie, jak pomóc rodzicom

Akuku Mamo! czyli szukam przyjaciółki z sąsiedztwa

Self-Reg. Metoda, która zrewolucjonizuje Twoje podejście do “niegrzecznych” dzieci

Moje dziecko lepsze? O tym, że nic nie spadło mi z nieba.

W czym Ci dziecko nie pomoże. Macierzyństwo planem naprawczym związku.

Tosia papa. Ostatnie chwile z naszym pupilem.

Dzieci – śmieci?

List od św. Mikołaja, czyli przywracamy magię świąt. Jak to możliwe?

Czy jest coś, czego dzieci nienawidzą w świętach? Oj, tak!

Sprawdzony sposób na odpieluchowanie dziecka bez stresu + propozycje zabaw i poradniki

13 sekretów, które zdradzę Ci o sobie

O co tak naprawdę chodzi w rodzicielstwie?

Monitor oddechu – dla kogo, po co i czy warto?

Jak zniechęcić dziecko do lekarzy

Nawilżacz powietrza Klarta Humea – warto go mieć? Recenzja

Trafiony prezent to błahostka, jeśli znasz tę jedną zasadę

20 rzeczy, o których warto pamiętać wybierając żłobek lub przedszkole

A co jeśli mnie się nie spieszy…

Sposoby na bezpieczne zakupy dla mam, o których mogłyście nie wiedzieć

Klaps to nie bicie? Dziecko nie człowiek?

Czy zabawki mogą uczyć czegoś złego? Czyli, czym moje dzieci nie będą się nigdy bawić

Nie bądź ananas, bądź miły dla nas!

Argumenty rodziców z którymi nigdy się nie zgodzę. A Ty?

Klucz do szczęścia

Kiedy pojawia się rodzeństwo, dziecku może zawalić się świat – 6 kroków by pomóc starszemu dziecku

Recenzja wideo niani Vtech VM5252 – spokojna mama, bezpieczny maluch

Nadać imię szczęściu. O największym błędzie jaki popełniłam w ciąży

Rodzicielstwo zaczyna się od rodziców

Szacunek do starszych i to, co mi w nim przeszkadza.

Baby box czyli wyprawka idealna- jeden gadżet z mnóstwem zastosowań

Jak stworzyć szczęśliwego człowieka?

Dziecko i sąsiedzi. Czy to mieszanka wybuchowa?

4 irytujące zachowania matek, które można logicznie wytłumaczyć. Też tak robisz?

Jeśli zastanawiasz się, czy robisz TO dobrze, zadaj sobie TO jedno pytanie

Bałagan? Jaki bałagan? Królewna idzie napić się kawki.

Rodzice! Opamiętajcie się bo nie będziecie mieli kogo ratować!

Przykazania szczęśliwej mamy – musisz je poznać!

Zakaz krzyku na placu zabaw, czyli mama traci cierpliwość do… mam

Czy Twoje dziecko może być… kimś?

Ciemno, ciemniej. Dzieci w piekle depresji

Najbardziej stresujący styl wychowania o jakim słyszałam.

Dla babci i dziadka. Życzenia-marzenia.

Chciałabym urodzić dziewczynkę, wolałabym żeby był chłopiec…

Zastanawiałaś się nad tym, co przy dzieciach mówisz… sama do siebie?

Macierzyństwo zmienia kobietę. To źle?

Macierzyństwo to więzienie.

Szczerość. Trudna sztuka nie tylko od święta.

Czujesz, że nie możesz dotrzeć do swojego dziecka? Napisz list!

Czy istnieje mądra kara?

Jak zachęcić dziecko do czytania książek? 6 sprawdzonych sposobów

Atrakcje turystyczne dla rodzin z dziećmi w Międzyzdrojach. Co zobaczyć, gdzie zjeść?

Bez mamy – jak to jest być samotnym ojcem? Wywiad